पाचोरा : लोकशाही व्यवस्थेची भक्कम पायाभरणी अचूक आणि पारदर्शक मतदार याद्यांवर अवलंबून असते. या पार्श्वभूमीवर १८ पाचोरा विधानसभा मतदारसंघातील मतदारांना मतदार नोंदणी अधिकारी तथा उपविभागीय अधिकारी पाचोरा भाग पाचोरा यांच्या वतीने विशेष आवाहन करण्यात आले आहे. भारत निवडणूक आयोगाच्या निर्देशानुसार देशभरात राबविण्यात येत असलेल्या Special Intensive Revision (विशेष सखोल पुनरिक्षण) या मोहिमेच्या माध्यमातून मतदार याद्या अधिक अचूक, अद्ययावत आणि सर्वसमावेशक करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. या मोहिमेअंतर्गत जळगाव जिल्ह्यातील सर्व विधानसभा मतदारसंघांमध्ये विशेष मतदार यादी पुनरिक्षण अभियान राबविले जात असून त्यात नागरिकांनी सक्रिय सहभाग नोंदवावा, असे प्रशासनाकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे. मतदार यादीचे अचूक अद्ययावतीकरण ही लोकशाही प्रक्रियेतील अत्यंत महत्त्वाची आणि संवेदनशील बाब मानली जाते. निवडणुकीच्या पारदर्शकतेसाठी मतदारांची नोंद व्यवस्थित आणि अचूक असणे आवश्यक आहे. याच उद्देशाने भारत निवडणूक आयोगाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार सध्या विशेष सखोल पुनरिक्षण प्रक्रिया सुरू असून त्यात मतदारांची विधानसभा मतदारसंघनिहाय नोंद तपासून अद्ययावत केली जात आहे. या प्रक्रियेत नव्याने पात्र ठरलेल्या मतदारांची नोंदणी करणे, मतदार याद्यांतील त्रुटी दुरुस्त करणे, मृत किंवा दुबार नावे वगळणे, तसेच स्थलांतरित झालेल्या व्यक्तींची माहिती अद्ययावत करणे यावर विशेष भर दिला जात आहे. या मोहिमेचा भाग म्हणून मतदान केंद्रस्तरीय अधिकारी (BLO) यांची नियुक्ती करण्यात आलेली आहे. हे अधिकारी प्रत्यक्ष मतदारांच्या घरोघरी जाऊन आवश्यक माहिती संकलित करीत आहेत. सन २०२४ च्या लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुकांदरम्यान मतदान केलेल्या मतदारांची पडताळणी, तसेच सन २००२ च्या मतदार यादीनुसार नोंद असलेल्या परंतु सध्याच्या नोंदीत विसंगती असलेल्या मतदारांची माहिती संकलित करण्याचे काम सुरू आहे. यामध्ये काही मतदारांनी प्रत्यक्ष मतदान केले असले तरी त्यांच्या नोंदीमध्ये त्रुटी राहिल्याची शक्यता तपासली जात आहे. तसेच काही मतदार मयत झाले असतील, स्थलांतरित झाले असतील किंवा त्यांची नावे दुबार नोंद झाली असतील तर त्या बाबींची अचूक नोंद घेऊन मतदार यादी शुद्ध आणि पारदर्शक ठेवण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. या प्रक्रियेद्वारे मतदार याद्यांमध्ये कोणतीही त्रुटी राहू नये आणि आगामी निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर सर्व पात्र नागरिकांना मतदानाचा हक्क योग्य प्रकारे बजावता यावा, हा प्रशासनाचा मुख्य उद्देश आहे. त्यामुळे १८ पाचोरा विधानसभा मतदारसंघातील सर्व पात्र मतदारांनी या मोहिमेत सहकार्य करावे, असे मतदार नोंदणी अधिकारी तथा उपविभागीय अधिकारी पाचोरा भाग पाचोरा भूषण अहिरे यांच्या वतीने आवाहन करण्यात आले आहे. स्थानिक पातळीवर मतदान केंद्रस्तरीय अधिकारी (BLO) यांची यादी देखील उपलब्ध करून देण्यात आली असून नागरिकांनी संबंधित अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधून आवश्यक माहिती देणे अपेक्षित आहे. या संपूर्ण प्रक्रियेत प्रशासनाकडून अधिकृत पातळीवर आवश्यक ती यंत्रणा कार्यरत करण्यात आली असली तरी केवळ शासकीय स्तरावर केलेल्या प्रयत्नांवर सर्व जबाबदारी संपत नाही, अशीही भावना व्यक्त होत आहे. लोकशाही प्रक्रियेची शुद्धता आणि पारदर्शकता टिकवण्यासाठी समाजातील सर्व घटकांनी सजग राहणे गरजेचे असल्याचे मत अनेक जाणकार व्यक्त करीत आहेत. विशेषतः स्थानिक पातळीवर कार्यरत असलेले राजकीय पक्षांचे पदाधिकारी आणि आगामी काळात जिल्हा परिषद, पंचायत समिती किंवा ग्रामपंचायत सरपंच पदासाठी इच्छुक असलेले संभाव्य उमेदवार यांनीही या प्रक्रियेत सक्रिय भूमिका बजावणे आवश्यक असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे. गावागावांत मतदार याद्यांमध्ये झालेल्या बदलांची माहिती तपासणे, नव्याने समाविष्ट झालेल्या नावांची पडताळणी करणे आणि मतदारसंघातील वास्तव परिस्थितीचा अभ्यास करणे ही जबाबदारी स्थानिक स्तरावरही महत्त्वाची ठरते. अनेकदा स्थलांतरित नागरिक, शेजारच्या जिल्ह्यातील किंवा तालुक्यातील रहिवासी तसेच परप्रांतीय नागरिक यांच्या नावांची नोंद मतदार यादीत कशी झाली याबाबत सखोल माहिती घेणे आवश्यक असते. गावात नव्याने समाविष्ट झालेल्या मतदारांची नावे कोणत्या कुटुंबातील आहेत, ते स्थानिक रहिवासी आहेत की स्थलांतरित आहेत, याची पडताळणी करणेही महत्त्वाचे मानले जाते. त्याचप्रमाणे एखाद्या गावात मतदारसंख्या अचानक वाढल्यास त्यामागील कारणांचा शोध घेणे आवश्यक ठरते. कोणत्या कुटुंबातील किंवा कोणत्या भाऊबंदकीतील व्यक्तींची नावे नव्याने नोंदली गेली आहेत याचा अभ्यास करून वस्तुस्थिती स्पष्ट करणे हीही जबाबदारी स्थानिक स्तरावर पार पाडावी लागते. या सर्व प्रक्रियेमुळे भविष्यात निवडणुकीच्या निकालांवर प्रश्नचिन्ह निर्माण होऊ नये, तसेच पराभवानंतर ईव्हीएम किंवा बोगस मतदानाच्या आरोपांना वाव मिळू नये, हा या मागील मुख्य हेतू असल्याचे सांगितले जाते. सद्यस्थितीत अनेक निवडणुकांमध्ये अत्यल्प मताधिक्याने निकाल बदलत असल्याची उदाहरणे समोर येत आहेत. त्यामुळे मतदार याद्यांची अचूकता आणि पारदर्शकता ही अत्यंत महत्त्वाची बाब बनली आहे. निवडणुकीच्या प्रक्रियेत कोणतीही शंका किंवा गैरसमज निर्माण होऊ नये यासाठी प्रशासनासोबतच राजकीय पक्ष, स्थानिक पदाधिकारी आणि जागरूक नागरिकांनीही आपापली जबाबदारी पार पाडणे आवश्यक असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे. एकूणच, १८ पाचोरा विधानसभा मतदारसंघात सुरू असलेल्या विशेष सखोल मतदार यादी पुनरिक्षण मोहिमेच्या माध्यमातून मतदार यादी अधिक अचूक, अद्ययावत आणि पारदर्शक करण्याचा प्रयत्न प्रशासनाकडून केला जात आहे. या प्रक्रियेला यशस्वी करण्यासाठी नागरिकांचे सहकार्य अत्यंत महत्त्वाचे असून प्रत्येक मतदाराने स्वतःच्या नावाची खातरजमा करणे, आवश्यक माहिती उपलब्ध करून देणे आणि मतदान केंद्रस्तरीय अधिकारी (BLO) यांना सहकार्य करणे ही लोकशाहीप्रती असलेली आपली जबाबदारी असल्याचे स्पष्ट करण्यात येत आहे.
ध्येय न्यूज चॅनेलच्या बातम्या मिळवण्यासाठी येथे क्लिक करून आमचा व्हाट्सअप ग्रुप जॉईन करा.
