पाचोरा:-कृषी क्षेत्रात क्रांती घडवणारे, सामाजिक कार्यात सातत्याने झपाटलेले, तसेच विधायक राजकारणाचा आदर्श ठेवणारे ज्येष्ठ नेते, माजी आमदार आणि निर्मल सिड्स प्रा. लि. चे संस्थापक स्वर्गीय तात्यासाहेब आर. ओ. पाटील यांच्या पुण्यतिथीनिमित्त पाचोऱ्यात आयोजित
करण्यात आलेल्या “संगीतमय पुष्पांजली” या भावपूर्ण कार्यक्रमाने संपूर्ण शहरात भावनांचा सागर उसळवला. या कार्यक्रमात उपस्थित असलेल्या विविध संघटनांच्या पदाधिकाऱ्यांसह हजारो नागरिकांनी तात्यासाहेबांच्या कार्यास अभिवादन करत त्यांच्या स्मृती जागविल्या.
शिवसेना, युवासेना, महिला आघाडी आणि इतर अंगभूत संघटनांच्या संयुक्त विद्यमाने निर्मल सिड्स प्रा. लि. च्या पाचोरा येथील मुख्य कार्यालयात आयोजित या सांगीतिक श्रद्धांजली कार्यक्रमाला अभूतपूर्व प्रतिसाद लाभला. दीपप्रज्वलनाने व तात्यासाहेबांच्या प्रतिमेला पुष्पहार अर्पण करून कार्यक्रमाची सुरुवात झाली. उपस्थित सर्व मान्यवर, कार्यकर्ते, शेतकरी आणि नागरिकांच्या चेहऱ्यावर भावूकता स्पष्टपणे दिसून येत होती.
१९८८ साली स्थापन केलेल्या “निर्मल सिड्स प्रा. लि.” या संस्थेमार्फत तात्यासाहेबांनी शेतकऱ्यांसाठी विज्ञानाधिष्ठित वाणांचे संशोधन आणि उत्पादन सुरू केले. कमी पाणी, ताणसहिष्णुता, आणि रोगप्रतिकारक क्षमता असलेल्या वाणांचा प्रसार त्यांनी मोठ्या प्रमाणात केला. यामुळे देशभरात लाखो
शेतकऱ्यांचा जीवनमान उंचावला. त्यांच्या नेतृत्वामुळे निर्मल सिड्सने अवघ्या दोन दशकांत देशातील २३ राज्यांमध्ये कार्य विस्तारले.
तात्यासाहेबांनी आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या मदतीने शेतकऱ्यांना नव्या शेती पद्धती शिकविल्या. पारंपरिक विचारांपेक्षा पुढे जात, ते शेतीसाठी संशोधन, प्रक्रिया व मूल्यवर्धनाच्या संकल्पनांचा पुरस्कार करत. त्यांच्या दृष्टिकोनामुळे स्थानिक तरुणही
कृषी व्यवसायात उतरू लागले. त्यामुळे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेस नवे बळ मिळाले.
तात्यासाहेबांचे व्यक्तिमत्त्व केवळ कृषीक्षेत्रापुरते मर्यादित नव्हते. सामाजिक विकासासाठी त्यांनी आयुष्य वेचले. ग्रामीण युवकांसाठी रोजगाराभिमुख प्रशिक्षण शिबिरे आयोजित करून त्यांना स्वावलंबी बनवले. महिलांसाठी विशेष स्वयंरोजगार केंद्रे सुरू करून त्यांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम केले.
शिक्षण, आरोग्य, स्वच्छता आणि स्त्री-सक्षमीकरण या चार महत्त्वाच्या क्षेत्रात त्यांनी आपल्या कार्याचा प्रभावी ठसा उमटवला. आदिवासी व मागासवर्गीय विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी त्यांनी खास योजना राबवल्या. या योजनांमधून शेकडो विद्यार्थ्यांचे भविष्य उजळले.
कार्यक्रमात विविध कलाकारांनी भक्तिगीते, अभंग व तात्यासाहेबांच्या आवडीची गीते सादर केली. ‘तुज पाहिन पंढरीनाथा’, ‘गजर रामाचा’, ‘आईबापांनो तुम्हा वंदितो’ यांसारख्या गाण्यांनी उपस्थितांच्या मनाला भिडणारा अनुभव दिला. गायकांच्या आवाजातील गहिवर व रसिकांच्या डोळ्यांत तरळलेले अश्रू, हेच तात्यासाहेबांच्या कार्याचे मौन समर्थन होते.
शिवसेना नेत्या सौ. वैशाली सुर्यवंशी यांनी आपल्या भाषणात तात्यासाहेबांच्या जीवनमूल्यांचा गौरव केला. “तात्यासाहेबांनी विधायक राजकारणाचा आदर्श निर्माण केला. त्यांनी शेती आणि ग्रामीण विकासासाठी आपले संपूर्ण जीवन समर्पित केले. आजही त्यांच्या विचारांनी अनेकांना प्रेरणा मिळते,” असे त्या म्हणाल्या. त्यांच्या भाषणाने वातावरणात भावनांची लहर उठली.
या श्रद्धांजली कार्यक्रमात विविध क्षेत्रांतील प्रतिष्ठित व्यक्ती उपस्थित होत्या. सौ. वैशाली सुर्यवंशी (शिवसेना नेत्या), डॉ. एस. एस. पाटील, डी. आर. देशमुख, डॉ. जे. सी. राजपूत (निर्मल सिड्स संचालक), श्री. एस. एस. पाटील, पी. ए. दळवी, आय. एस. हलकुंडे (निर्मल सिड्स जी. एम.), श्री. नरेंद्रसिंग सुर्यवंशी, कमलताई पाटील यांचा प्रमुख सहभाग होता.
त्याचप्रमाणे, गणेश देवरे, योजना ताई पाटील, उद्धव भाऊ मराठे, रमेश बाफनाजी, गुलाब पाटील, राजू भाऊ काळे, जे. के. पाटील, सिकंदर तडवी, ऍड. अभय पाटील, ऍड. प्रविण पाटील, डॉ. गोरख महाजन, डॉ. भरत पाटील, सुधाकर वाघ, एकनाथ महाराज, गजू पाटील, बाळू तात्या, दिपक पाटील, सचिन भाऊ सोमवंशी, गणेश अण्णा परदेशी, मनोहर चौधरी, चेतन राजपूत, शरद पाटील, दिपक राजपूत, शशिकांत येवले, पप्पू दादा पाटील, राजेंद्र मोरे, हिलाल मेंबर, अरुण तांबे, डी. डी. पाटील सर, पंढरी आण्णा पाटील यांनीही उपस्थित राहून आपल्या श्रद्धांजली अर्पण केल्या.
कार्यक्रमस्थळी तात्यासाहेबांच्या जीवनकार्यावर आधारित एक विस्तृत छायाचित्र प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. त्यात त्यांच्या बालपणापासून ते सार्वजनिक जीवनातील महत्त्वाच्या टप्प्यांपर्यंतचा प्रवास मांडण्यात आला होता. कृषी संशोधन, सामाजिक उपक्रम, प्रशिक्षण कार्यशाळा, राजकीय नेतृत्व, आणि जागतिक दौऱ्यांच्या छायाचित्रांनी सजलेले हे स्मृतीदालन अनेकांच्या डोळ्यांत अश्रू आणणारे ठरले.
तसेच, माहितीपत्रकांच्या माध्यमातून तात्यासाहेबांच्या कार्याचा आढावा घेण्यात आला. या प्रदर्शनाला नागरिकांनी मोठा प्रतिसाद दिला. अनेकांनी ही माहिती संग्रहित करून ठेवण्यासाठी ती आपल्या सोबत नेली.
कार्यक्रमाचा समारोप सामूहिक मौनाने करण्यात आला. उपस्थितांनी काही क्षण आपल्या जागेवर स्तब्ध राहून तात्यासाहेबांना अंतःकरणपूर्वक श्रद्धांजली वाहिली. या शांततेतून त्यांच्या स्मृतींची गूंज अधिक तीव्रतेने अनुभवता आली. नंतर सर्वांनी तात्यासाहेबांच्या अधूर्या स्वप्नांची पूर्तता करण्याचा संकल्प केला.
तात्यासाहेबांचे जीवन म्हणजे निष्ठेची, सेवाभावाची आणि परिवर्तनाची शिकवण. त्यांनी आपल्या कार्यातून ‘कर्तव्य’ ही संकल्पना मूर्त स्वरूपात जगासमोर ठेवली. अशा महान व्यक्तिमत्त्वाचे विचार, मूल्ये आणि कार्य पुढील पिढीपर्यंत पोहोचविणे ही काळाची गरज असून, त्यासाठी सतत प्रेरणा घेणे आवश्यक आहे कार्यक्रमाच्या आयोजकांनी सांगितले की, दरवर्षी तात्यासाहेबांच्या स्मृतीदिनी विविध सामाजिक उपक्रम राबवले जातील, जेणेकरून त्यांच्या कार्याला एक शाश्वत दिशा दिली जाईल. हा कार्यक्रम म्हणजे त्यांच्या कार्याचा गौरव करत, नव्या पिढीला त्यातून प्रेरणा देणारा एक विलक्षण उपक्रम ठरला.
तात्यासाहेब आर. ओ. पाटील यांचे जीवन म्हणजे एक ध्येयवेडा प्रवास. त्यांच्या कार्याचे स्मरण करून, त्यांच्या विचारांचा वसा पुढील पिढीपर्यंत पोहोचवणे हीच त्यांना वाहिलेली खरी श्रद्धांजली ठरेल.
