पाचोरा, २८ फेब्रुवारी २०२५: विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात विद्यार्थ्यांची रुची वाढावी, संशोधन वृत्ती जोपासली जावी आणि सर्जनशीलता फुलावी या उद्देशाने गुरुकुल इंटरनॅशनल स्कूल, पाचोरा येथे राष्ट्रीय विज्ञान दिनानिमित्त भव्य विज्ञान प्रदर्शनाचे आयोजन करण्यात आले. विद्यार्थ्यांनी कल्पकतेने तयार केलेल्या विविध प्रकल्पांच्या माध्यमातून विज्ञानाच्या वेगवेगळ्या शाखांचा प्रभावी परिचय करून दिला. कार्यक्रमाची सुरुवात मा. अनिलभाई दुलानी यांच्या हस्ते प्रतिकात्मक रॉकेट प्रक्षेपणाने आणि फीत कापून करण्यात आली.
यावेळी शाळेचे मुख्याध्यापक मा. श्री. प्रेमकुमार शामनाणी सर, नगरसेवक मा. रामभाऊ केसवानी, प्रसिद्ध शिक्षणतज्ज्ञ श्री. हरिभाऊ पाटील, तसेच डॉ. मनीष दादा चंदनानी हे प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होते. विद्यार्थ्यांनी सादर केलेल्या ३२८ वैज्ञानिक प्रतिकृतींनी प्रदर्शनाचे वैशिष्ट्य अधिकच उठावदार बनवले. विशेषतः “जल ही जीवन है” या संकल्पनेवर आधारित विविध प्रकल्पांनी पर्यावरणस्नेही दृष्टिकोन मांडला.
विज्ञान प्रदर्शनात विद्यार्थ्यांनी विज्ञानाच्या विविध शाखांशी संबंधित अद्भुत प्रयोग आणि प्रतिकृती सादर केल्या. आधुनिक विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या प्रगतीला अनुसरून विविध कार्यरत मॉडेल्स तयार करण्यात आली होती. काही महत्त्वाचे प्रकल्प पुढीलप्रमाणे –
1. चंद्रयान-३ मॉडेल: विद्यार्थ्यांनी सादर केलेल्या या कार्यरत मॉडेलच्या माध्यमातून भारताच्या अभिमानास्पद चंद्रयान मिशनचा उलगडा करण्यात आला. चंद्रावर मानवाच्या उपस्थितीसाठी संशोधन कसे चालते, याचे प्रभावी स्पष्टीकरण विद्यार्थ्यांनी दिले.
2. जल संवर्धन प्रकल्प: पाण्याचे योग्य व्यवस्थापन, पुनर्वापर आणि जिरवण यावर आधारित मॉडेल्सने पर्यावरण पूरक उपाय सुचविले. जलसंपत्तीच्या व्यवस्थापनाचे महत्त्व पटवून देणाऱ्या प्रतिकृतींनी उपस्थितांचे लक्ष वेधले.
3. सौरऊर्जेवरील वाहन: वाढत्या ऊर्जा संकटावर उपाय म्हणून विद्यार्थ्यांनी सौरऊर्जेवर चालणाऱ्या वाहनाची प्रतिकृती तयार केली. हे मॉडेल पर्यावरणपूरक ऊर्जेचा वापर कसा करता येईल, हे दाखवते.
4. स्वयंचलित सिंचन प्रणाली: आधुनिक शेतीसाठी अत्यंत महत्त्वाची असलेली स्वयंचलित सिंचन प्रणाली विद्यार्थ्यांनी सादर केली. यामध्ये कमी पाण्यात अधिक उत्पादन घेता येण्याच्या संकल्पनेवर भर दिला.
5. आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स आणि रोबोटिक्स: कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर करून विद्यार्थ्यांनी एक छोटासा रोबोट विकसित केला, जो आदेशांनुसार कार्य करतो. भविष्यातील तंत्रज्ञानाच्या दृष्टीने हा प्रकल्प प्रगल्भता दाखवणारा ठरला. यासह इतर अनेक प्रकल्पांमध्ये वैद्यकीय उपकरणे, घरगुती स्मार्ट सिस्टीम, भूकंप-संवेदन यंत्रणा, इंधन बचतीच्या उपाययोजना इत्यादी संकल्पनांचा समावेश होता. प्रत्येक विद्यार्थ्याने आपले मॉडेल प्रभावी सादरीकरणातून स्पष्ट केले. कार्यक्रमाची सुरुवात मा. अनिलभाई दुलानी यांच्या हस्ते करण्यात आली. उद्घाटनानंतर प्रमुख पाहुण्यांनी दीपप्रज्वलन करून प्रदर्शनाचा शुभारंभ केला. आपल्या उद्घाटनपर भाषणात दुलानी सरांनी विज्ञानाच्या महत्त्वावर प्रकाश टाकला आणि विद्यार्थ्यांना संशोधन वृत्ती वाढविण्यास प्रोत्साहन दिले. त्यांनी सांगितले की, “आजचे विद्यार्थी उद्याचे संशोधक आहेत. विज्ञान व तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने भारत पुढील काही दशकांत जागतिक महासत्ता होईल. त्यासाठी नवीन संशोधन आणि नवकल्पनांचा स्वीकार आवश्यक आहे.”
त्यानंतर नगरसेवक रामभाऊ केसवानी यांनी शालेय विद्यार्थ्यांमध्ये वैज्ञानिक दृष्टिकोन रुजवण्याच्या गरजेवर भर दिला. श्री. हरिभाऊ पाटील यांनीही आपल्या भाषणात विज्ञानाच्या विविध संधींबद्दल मार्गदर्शन केले. डॉ. मनीष दादा चंदनानी यांनी आधुनिक विज्ञानातील नवीन संशोधन आणि विद्यार्थ्यांसाठी उपलब्ध शिष्यवृत्ती याविषयी माहिती दिली.
विद्यार्थ्यांनी आपल्या प्रतिकृतींबद्दल संपूर्ण माहिती देताना मराठी, हिंदी आणि इंग्रजी भाषेचा सुंदर वापर केला. त्यांचे प्रभावी सादरीकरण पाहून उपस्थित पाहुणे, पालक आणि शिक्षक भारावून गेले. विज्ञानावर विद्यार्थ्यांची पकड पाहून उपस्थित मान्यवरांनी त्यांचे कौतुक केले.
भारतीय जैन संघटनेच्या महिला शाखेच्या सदस्यांनीही या विज्ञान प्रदर्शनास भेट दिली. त्यांनी विद्यार्थ्यांचे अभिनंदन करत त्यांना आणखी पुढे जाण्यासाठी प्रोत्साहित केले.
या विज्ञान प्रदर्शनाच्या निमित्ताने गुरुकुल इंटरनॅशनल स्कूल च्या वतीने प्रमुख पाहुण्यांचा सत्कार करण्यात आला. मुख्याध्यापक मा. प्रेमकुमार शामनाणी सर यांनी शाळेच्या वतीने पाहुण्यांचे स्वागत करून विज्ञान शिक्षणाच्या प्रगतीसाठी शाळेच्या प्रयत्नांची माहिती दिली.
कार्यक्रमाचे सुंदर आणि नेटके सूत्रसंचालन सौ. अमिना बोहरा यांनी केले. विज्ञान प्रदर्शनाच्या यशस्वीतेसाठी शाळेतील शिक्षक, शिक्षकेतर कर्मचारी, आणि विद्यार्थ्यांच्या पालकांचे मोठे सहकार्य लाभले.
शिक्षकवर्गाने विद्यार्थ्यांना उत्तम मार्गदर्शन केले आणि त्यांचे प्रयोग साकारण्यात मोठी भूमिका बजावली. प्रयोग सादरीकरण, मॉडेल्स तयार करणे, माहिती संकलन इत्यादींसाठी शाळेतील विज्ञान शिक्षकांनी विशेष मेहनत घेतली.
या प्रदर्शनात सर्व विद्यार्थ्यांच्या प्रयत्नांचे कौतुक करण्यात आले, तसेच काही प्रकल्पांना विशेष गौरव पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
प्रथम क्रमांक: चंद्रयान-३ कार्यरत मॉडेल
द्वितीय क्रमांक: सौरऊर्जेवरील वाहन
तृतीय क्रमांक: जल संवर्धन प्रकल्प
नवीन वैज्ञानिक संशोधनाची प्रेरणा मिळवणारे विज्ञान प्रदर्शन
या विज्ञान प्रदर्शनाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना विज्ञान विषयातील गोडी आणि प्रयोगशीलतेचा नवा दृष्टिकोन मिळाला. प्रयोगशील शिक्षणाच्या माध्यमातून विज्ञानाचे प्रत्यक्ष आकलन करून देणारा हा उपक्रम सर्वांसाठी प्रेरणादायी ठरला.
शाळेच्या मुख्याध्यापक प्रेमकुमार शामनाणी सरांनी अशा विज्ञान प्रदर्शनांची परंपरा पुढेही कायम राहावी, अशी इच्छा व्यक्त केली.
राष्ट्रीय विज्ञान दिनाच्या निमित्ताने भरवले गेलेले हे भव्य विज्ञान प्रदर्शन शाळेच्या विज्ञान शिक्षणातील एक महत्त्वाचा टप्पा ठरले.
ध्येय न्यूज चॅनेलच्या बातम्या मिळवण्यासाठी येथे क्लिक करून आमचा व्हाट्सअप ग्रुप जॉईन करा.
