लोहटारचे लौकिक जननेते – अण्णासाहेब शंकरराव गोटू महाजन

पाचोरा – तालुक्यातील लोहटारच्या भूमीत जन्मलेल्या आणि समाजकारण, शिक्षण, सहकार व ग्रामीण विकासाच्या क्षेत्रात अपूर्व कार्य करून अपार लौकिक प्राप्त केलेल्या कै. अण्णासाहेब शंकरराव गोटू महाजन यांना त्यांच्या 29 व्या पुण्यस्मरणानिमित्त स्नेहपूर्ण अभिवादन. मुळचे नामदेव पांडुरंग महाजन असलेल्या या तेजस्वी व्यक्तिमत्त्वाने शिक्षण घेत असताना स्वातंत्र्य चळवळीत सहभागी होत समाजासाठी जगण्याची प्रेरणा मनात घट्ट रोवली. पुढे दत्तक विधानानंतर त्यांचे नाव शंकरराव गोटू महाजन झाले. 14 नोव्हेंबर 1912 रोजी जन्म घेऊन शिक्षणात उत्तम प्रावीण्य मिळवून त्यांनी बी.ए. पदवी प्राप्त केली आणि शासन सेवेत नायब तहसीलदार, धरणगाव या पदावरही कार्य केले. परंतु दत्तक विधानानंतर त्यांनी शासन सेवा सोडण्याचा आणि पूर्णवेळ गावविकासासाठी स्वतःला अर्पण करण्याचा निर्णय घेतला. गावाचा विचार प्रथम या तत्त्वाचे हे विलक्षण उदाहरण आजही प्रेरक वाटते. लोहटारमध्ये परतल्यानंतर ग्रामपंचायत स्थापन होताच गावकऱ्यांनी त्यांच्या प्रामाणिक प्रतिमेवर अमोघ विश्वास ठेवत त्यांची बिनविरोध सरपंच म्हणून निवड केली आणि आश्चर्य म्हणजे सलग 30 वर्षे ते बिनविरोध सरपंच राहिले. त्यांच्या नेतृत्वाखाली गावात सार्वजनिक वाचनालय, विविध कार्यकारी सोसायटी, माध्यमिक शाळा अशा अनेक सुविधा उभ्या राहिल्या. पुढे अण्णासाहेबांची कामगिरी लक्षात घेऊन त्यांची जिल्हा लोकल बोर्डाच्या (आजची जिल्हा परिषद) सदस्यपदी निवड झाली. या काळात त्यांनी जिल्ह्यातील पहिले प्राथमिक आरोग्य केंद्र लोहटारमध्ये आणण्याचा मान मिळवला. विचारांची प्रामाणिकता, नेतृत्वातील पारदर्शकता आणि लोकसंग्रहाची ताकद यामुळे ते जिथेही कार्यरत राहिले तिथे निवडणुका बिनविरोध होणे ही परंपराच बनली. त्यांच्या कार्यकाळात गांवातील दौलत बापुजी, मगन तात्या, बापु शेठ, रामदास अण्णा ,लालचंद कायठे, नाना पाटील, पुंडलिक अण्णा अशा सर्व जाती-धर्मातील ज्येष्ठांनी दिलेले सहकार्य हे त्यांच्या सर्वसमावेशक भूमिकेचे प्रतिबिंब आहे. अण्णासाहेबांच्या कुटुंबात चार मुले व दोन मुली अशी आपुलकीची परंपरा लाभली. स्व. भिकाजी शंकरराव महाजन (उपशिक्षक), मोहन शंकरराव महाजन (उपशिक्षक), डॉ. जगदीश शंकरराव महाजन, स्व. जयवंत शंकरराव महाजन तसेच मुलींमध्ये स्व. शशिकला दत्तात्रय महाजन आणि सौ. प्रमिला नारायण चौधरी यांनीही त्यांच्या संस्कारांचा वारसा पुढे नेला. विशेषतः डॉ. जगदीश शंकरराव महाजन यांनी पाचोरा तालुक्यात राजकीय, सामाजिक, शैक्षणिक व सहकार क्षेत्रात केलेले कार्य सुवर्ण अक्षरांनी लिहिले जाईल असे आहे. स्व.अण्णासाहेबांच्या आशीर्वादाने डॉ जगदीश महाजन यांचे योगदान ग्रामपंचायतपुरते मर्यादित नव्हते. त्यांनी लोहटार वि.का. सोसायटीचे चेअरमन, सुंदरबाई महालपुरे महाविद्यालयाचे चेअरमन (सन 2019 पर्यंत), पाचोरा कृषी उत्पन्न बाजार समितीचे चेअरमन, पाचोरा शेतकरी सहकारी संघाचे चेअरमन तसेच महाराष्ट्रातील नावलौकिक असलेल्या तात्कालीन फ्रुटसेल सोसायटीचे चेअरमन म्हणूनही कार्य केले. सहकार क्षेत्रातील त्यांच्या प्रामाणिक नेतृत्वाचा ठसा आजही कायम आहे. अण्णासाहेबांच्या प्रेरणेने त्यांची पुढची पिढी — नातवंडे व पणतवंडे — आर्थिक, शेती, वैद्यकीय, शैक्षणिक क्षेत्रात उल्लेखनीय प्रगती करत आहेत, हीच त्यांच्या कार्याची खरी फलश्रुती. 5 डिसेंबर 1996 रोजी अण्णासाहेबांनी या जगाचा निरोप घेतला असला तरी त्यांचे विचार, कार्य आणि त्यांची विकासपर परंपरा आजही लोहटारच्या प्रत्येक घरात जिवंत आहे. एक साधा पण दूरदृष्टी असलेला माणूस आपल्या कर्तृत्वाने गावाचे भविष्य कसे बदलू शकतो याचे श्रेष्ठ उदाहरण म्हणजे अण्णासाहेब शंकरराव गोटू महाजन. 29 व्या पुण्यस्मरणानिमित्त समाजहितासाठी आयुष्य वेचणाऱ्या या लोकनेत्यास महाजन परिवार व झुंज वृत्तपत्र ध्येय न्यूज परिवारातर्फे विनम्र श्रद्धांजली.