भडगाव ( सौ. शितल सं महाजन ) शिक्षण हे केवळ ज्ञान मिळवण्याचे साधन नसून, ते व्यक्तिमत्त्व घडवणारी आणि आयुष्याला योग्य दिशा देणारी एक पवित्र प्रक्रिया आहे. या प्रक्रियेत शिक्षकांचे योगदान अत्यंत महत्त्वाचे असते. “शिक्षण म्हणजे माणसाला माणूस बनवण्याची कला आहे,” असे महात्मा ज्योतिबा फुले यांनी म्हटले आहे, आणि याच विचारांचा प्रत्यय भडगाव येथील सौ सुमनताई गिरधर पाटील माध्यमिक विद्यालयात नुकत्याच पार पडलेल्या एका भावनिक उपक्रमातून आला. शिक्षक केवळ विद्यार्थ्यांना विषय शिकवत नाहीत, तर त्यांच्या जीवनमूल्यांची जडणघडण करतात. अशाच एका कर्तृत्ववान, विद्यार्थ्यांवर प्रेम करणाऱ्या आणि शिक्षणासाठी आयुष्य वाहिलेल्या शिक्षकांच्या स्मृती जपण्याचा एक अत्यंत भावनिक आणि प्रेरणादायी उपक्रम येथे पार पडला. या विद्यालयातील शिक्षक कै. अमरसिंग किसनसिंग सोळंके यांच्या प्रथम स्मृतिप्रीत्यर्थ त्यांच्या कुटुंबीयांनी एक अत्यंत उदात्त आणि समाजोपयोगी कार्य हाती घेतले. “गुरू हा अंधारातून प्रकाशाकडे नेणारा दीप असतो,” या उक्तीप्रमाणे शिक्षकांच्या स्मृती केवळ आठवणीत न राहता त्या विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीतून जिवंत राहाव्यात, या भावनेतून त्यांच्या धर्मपत्नी तिलोत्तमा अ. सोळंके व परिवाराने विद्यालयाच्या ग्रंथालयास स्पर्धा परीक्षांसाठी उपयुक्त अशी पुस्तके साभार भेट दिली. एमपीएससी, यूपीएससी, पोलिस भरती आणि जेईई यांसारख्या विविध स्पर्धा परीक्षांसाठी आवश्यक असलेली सुमारे ८५०० रुपयांच्या किमतीची ही पुस्तके विद्यार्थ्यांसाठी निश्चितच मार्गदर्शक ठरणार आहेत. “पुस्तक हेच खरे माणसाचे सर्वोत्तम मित्र असतात,” या वचनाची प्रचिती या उपक्रमातून पुन्हा एकदा आली. ही पुस्तके देताना सोळंके कुटुंबीयांच्या डोळ्यांत एक वेगळीच भावना दाटून आली होती. वडिलांच्या स्मृतींना उजाळा देताना धनंजय आणि आदित्य यांनी त्या क्षणाला अधिकच भावनिक रंग दिला. आपल्या वडिलांनी आयुष्यभर विद्यार्थ्यांसाठी जे काही केले, त्याच मार्गावर चालत त्यांच्या आठवणी जपण्याचा हा प्रयत्न प्रत्येकाच्या मनाला स्पर्श करून गेला. “ज्यांनी आपल्याला घडवले, त्यांचे ऋण कधीच फेडता येत नाही,” या ओळी त्या क्षणी सर्वांच्या मनात दाटून आल्या. त्यांच्या चेहऱ्यावर दिसणारा अभिमान आणि डोळ्यांत दाटलेले अश्रू हे त्या महान शिक्षकाच्या कार्याची साक्ष देत होते. कै. अमरसिंग सोळंके हे केवळ शिक्षक नव्हते, तर ते विद्यार्थ्यांचे मार्गदर्शक, प्रेरणास्थान आणि एक आदर्श व्यक्तिमत्त्व होते. त्यांनी आपल्या सेवाकाळात अनेक विद्यार्थ्यांचे भविष्य घडवले. त्यांच्या शिकवण्याची पद्धत, विद्यार्थ्यांप्रती असलेले प्रेम, आणि प्रत्येक विद्यार्थ्याला यशस्वी करण्याची जिद्द यामुळे ते सर्वांच्या मनात कायमचे घर करून गेले. “खरा शिक्षक तोच, जो विद्यार्थ्यांच्या मनात विचारांची ज्योत पेटवतो,” या उक्तीप्रमाणे त्यांनी अनेकांच्या आयुष्यात ज्ञानाची ज्योत प्रज्वलित केली. आजही त्यांच्या विद्यार्थ्यांच्या आठवणीत त्यांचे स्थान अढळ आहे. अशा व्यक्तीच्या स्मृती जपण्यासाठी केलेला हा उपक्रम निश्चितच कौतुकास्पद आणि अनुकरणीय आहे. विद्यालयाच्या ग्रंथालयात या पुस्तकांची भर पडल्याने विद्यार्थ्यांना मोठा लाभ होणार आहे. ग्रामीण भागातील अनेक विद्यार्थ्यांना स्पर्धा परीक्षांसाठी आवश्यक असलेली पुस्तके सहज उपलब्ध होत नाहीत. अशा वेळी या प्रकारचे योगदान त्यांच्या स्वप्नांना पंख देणारे ठरते. “स्वप्न तेच जे तुम्हाला झोप येऊ देत नाही,” असे डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांनी सांगितले होते, आणि ही पुस्तके त्या स्वप्नांना साकार करण्यासाठी नक्कीच प्रेरणादायी ठरणार आहेत. या पुस्तकांच्या माध्यमातून अनेक विद्यार्थी आपल्या ध्येयाच्या दिशेने आत्मविश्वासाने पाऊल टाकू शकतील, यात शंका नाही. या पुस्तकांचा स्विकार करताना विद्यालयाचे मुख्याध्यापक अजयअहिरे यांनी सोळंके कुटुंबीयांचे मनःपूर्वक आभार व्यक्त केले. त्यांनी आपल्या मनोगतात सांगितले की, “हे केवळ पुस्तकांचे दान नाही, तर ही विद्यार्थ्यांच्या भविष्यासाठी दिलेली एक मोठी प्रेरणा आहे. कै. अमरसिंग सोळंके यांचे कार्य आणि त्यांची शिकवण आजही आम्हाला मार्गदर्शन करत आहे.” उप मुख्याध्यापिका छाया बिऱ्हाडे, पर्यवेक्षक अशोक तायडे, शरद महाजन, एल. के. वाणी तसेच ग्रंथपाल शितल साळुंखे यांनीही या उपक्रमाचे मनापासून कौतुक केले. या प्रसंगी उपस्थित असलेल्या प्रत्येकाच्या मनात एकच भावना होती—एका महान शिक्षकाची आठवण आणि त्यांच्या कार्याला दिलेला मानाचा मुजरा. या उपक्रमामुळे विद्यालयात एक वेगळीच सकारात्मक ऊर्जा निर्माण झाली. विद्यार्थ्यांनीही या पुस्तकांचा उपयोग करून आपले भविष्य उज्ज्वल करण्याचा निर्धार व्यक्त केला. सोळंके कुटुंबीयांच्या या उदात्त कार्याचे कौतुक संस्थेचे अध्यक्ष भाऊसाहेब दिलीप वाघ, चेअरमन नानासाहेब संजय वाघ, व्हाइस चेअरमन नानासाहेब व्हि. टी. जोशी, मानद सचिव महेशदादा देशमुख, शालेय समिती चेअरमन दत्ताआबा पवार, विनयबाबा जकातदार, विजय देशपांडे तसेच सर्व पदाधिकारी आणि संचालकांनी व्यक्त केले. त्यांनी या कुटुंबीयांच्या भावनेला सलाम करत असे उपक्रम समाजात प्रेरणा देणारे असल्याचे सांगितले. आजच्या स्पर्धात्मक युगात शिक्षणाचे महत्त्व अधिकच वाढले आहे. अशा वेळी विद्यार्थ्यांना योग्य मार्गदर्शन आणि साधनांची आवश्यकता असते. कै. अमरसिंग सोळंके यांच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ दिलेली ही पुस्तके केवळ कागदाची पाने नसून, ती अनेक स्वप्नांची सुरुवात आहेत. प्रत्येक पानामागे एक आशा आहे, प्रत्येक शब्दामागे एक प्रेरणा आहे, आणि प्रत्येक पुस्तकामध्ये एक नवीन भविष्य दडलेले आहे. “ज्ञान हीच खरी शक्ती आहे,” या विचाराची जाणीव या उपक्रमातून प्रकर्षाने होते. शिक्षक कधीच मरत नाहीत, ते त्यांच्या विद्यार्थ्यांच्या यशामध्ये जिवंत राहतात, असे म्हटले जाते. आज या उपक्रमातून कै. अमरसिंग सोळंके यांची स्मृती पुन्हा एकदा जिवंत झाली आहे. त्यांच्या कार्याचा वारसा पुढे नेण्याचे काम त्यांच्या कुटुंबीयांनी अतिशय सुंदर पद्धतीने केले आहे. हा उपक्रम केवळ एका कुटुंबापुरता मर्यादित न राहता समाजासाठी एक प्रेरणादायी उदाहरण ठरावा, हीच अपेक्षा. कारण अशा छोट्या-छोट्या उपक्रमांमधूनच मोठे बदल घडतात आणि समाज अधिक सशक्त बनतो. विद्यार्थ्यांच्या डोळ्यांत स्वप्नं आहेत, आणि त्या स्वप्नांना सत्यात उतरवण्यासाठी अशा पुस्तकांची साथ हीच खरी ताकद ठरते. कै. अमरसिंग सोळंके यांच्या आठवणींना अभिवादन करत, त्यांच्या कार्याला मानाचा मुजरा देत आणि त्यांच्या कुटुंबीयांच्या या महान कार्याला सलाम करत हा भावनिक सोहळा सर्वांच्या मनात कायमचा कोरला गेला. त्यांच्या स्मृतीतून उभा राहिलेला हा ज्ञानाचा दीप पुढील अनेक वर्षे विद्यार्थ्यांच्या आयुष्यात प्रकाश पसरवत राहील, यात शंका नाही.
ध्येय न्यूज चॅनेलच्या बातम्या मिळवण्यासाठी येथे क्लिक करून आमचा व्हाट्सअप ग्रुप जॉईन करा.
