भारतीय ज्ञानप्रणालीच्या दिशेने नवा विचारप्रवाह : प्रा. सौ जयश्री वाघ यांच्या संशोधनात्मक प्रकरणाचे प्रकाशन सोहळा उत्साहात संपन्न

पाचोरा : महाराष्ट्र दिन, कामगार दिन आणि बौद्ध पौर्णिमा या त्रिसंधीच्या पवित्र पर्वावर शैक्षणिक क्षेत्रात ज्ञानाचा एक महत्त्वपूर्ण दीप प्रज्वलित झाला. श्री शेठ मुरलीधर जी मानसिंगका साहित्य, वाणिज्य, विज्ञान महाविद्यालयातील वाणिज्य व व्यवस्थापन विभागाच्या प्रा. सौ जयश्री वाघ यांनी लिहिलेल्या “Indian Knowledge Systems and the Future of Global Education : Interdisciplinary Approaches to Learning and Development” या आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या पुस्तकातील “Chapter 7 : Human Rights in India – Legal, Social and Cultural Perspective” या प्रकरणाचे प्रकाशन अत्यंत प्रेरणादायी वातावरणात पार पडले. या सोहळ्याचे वैशिष्ट्य म्हणजे भारतीय ज्ञानप्रणाली आणि आधुनिक शिक्षण यांचा संगम साधणाऱ्या या संशोधनात्मक लेखनाला मिळालेला मानाचा मुजरा. पाचोरा तालुका सहकारी शिक्षण संस्थेचे अध्यक्ष भाऊसो. दिलीप वाघ आणि नानासाहेब संजय वाघ यांच्या शुभ हस्ते या प्रकरणाचे प्रकाशन करण्यात आले. यावेळी संस्थेचे व्हाईस चेअरमन तसेच कवियत्री बहिणाबाई चौधरी उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठाचे सिनेट सदस्य नानासाहेब व्ही. टी. जोशी यांच्या प्रमुख उपस्थितीने कार्यक्रमाला विशेष वजन प्राप्त झाले. प्रा. सौ जयश्री वाघ यांनी आपल्या लेखनातून भारतीय संदर्भातील मानवाधिकारांचा सखोल अभ्यास मांडला आहे. कायदेशीर, सामाजिक आणि सांस्कृतिक दृष्टिकोनातून त्यांनी केलेले विश्लेषण हे केवळ शैक्षणिक नाही, तर समाजातील वास्तवाला भिडणारे आहे. मानवाधिकारांचा प्रश्न हा केवळ कायद्याच्या चौकटीत मर्यादित नसून तो समाजाच्या मानसिकतेशी आणि सांस्कृतिक परंपरांशी निगडित आहे, हा महत्त्वपूर्ण संदेश त्यांच्या लेखनातून प्रकर्षाने पुढे येतो. कार्यक्रमात उपस्थित मान्यवरांनी आपल्या भाषणातून या संशोधन कार्याचे कौतुक करताना भारतीय ज्ञानप्रणालीचा जागतिक शिक्षण व्यवस्थेत वाढता प्रभाव अधोरेखित केला. भाऊसो. दिलीप वाघ यांनी आपल्या मनोगतात सांगितले की, अशा प्रकारचे अभ्यासपूर्ण लेखन विद्यार्थ्यांना केवळ परीक्षेपुरते मर्यादित न ठेवता विचार करण्याची नवी दिशा देतात. शिक्षण हे फक्त माहिती देण्यापुरते नसून व्यक्तिमत्त्व घडविण्याचे साधन आहे, आणि अशा संशोधनातून ते अधिक प्रभावीपणे साध्य होते, असे त्यांनी स्पष्ट केले. नानासाहेब संजय वाघ यांनीही या प्रसंगी प्रा. वाघ यांच्या कार्याचा गौरव करताना सांगितले की, ग्रामीण भागातील महाविद्यालयातून असे दर्जेदार संशोधन समोर येणे ही अभिमानाची बाब आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये संशोधनाची प्रेरणा निर्माण होईल आणि शिक्षणाच्या गुणवत्तेत निश्चितच भर पडेल. प्रमुख उपस्थिती लाभलेले नानासाहेब व्ही. टी. जोशी यांनी आपल्या भाषणात भारतीय ज्ञानपरंपरेचे जागतिक स्तरावर महत्त्व अधोरेखित करताना सांगितले की, आजच्या युगात आंतरविद्याशाखीय शिक्षणाला विशेष महत्त्व आहे. विविध विषयांचा समन्वय साधून ज्ञानाची व्यापकता वाढविणे आवश्यक आहे, आणि प्रा. वाघ यांचे लेखन याच दिशेने मार्गदर्शक ठरते. त्यांनी विद्यार्थ्यांना आवाहन केले की, केवळ पाठांतरावर भर न देता संशोधन आणि चिंतन यांना प्राधान्य द्यावे. या कार्यक्रमास सौ. सूचेताताई वाघ, सौ. ज्योतिताई वाघ, आकाश वाघ यांच्यासह शैक्षणिक क्षेत्रातील अनेक मान्यवर उपस्थित होते. पाचोरा महाविद्यालयाचे उपप्राचार्य प्रा. डॉ. जे. व्हि. पाटील, प्रा. योगेश सूर्यवंशी, भडगाव महाविद्यालयाचे मराठी विभाग प्रमुख डॉ. प्रा. अतुल देशमुख, रसायनशास्त्र विभागाच्या डॉ. प्रा. प्राजक्ता विजयकुमार देशमुख आणि पाचोरा महाविद्यालयाच्या डॉ. प्रा. शारदा दशरथ शिरोळे यांनी आपल्या उपस्थितीने कार्यक्रमाला समृद्ध केले. या प्रसंगी उपस्थित शिक्षकवर्ग आणि विद्यार्थ्यांनी प्रा. सौ जयश्री वाघ यांच्या कार्याचे मनापासून कौतुक केले. त्यांच्या लेखनातून उलगडणारे मानवाधिकारांचे विविध पैलू हे विद्यार्थ्यांना केवळ अभ्यासक्रमापुरते मर्यादित न ठेवता व्यापक सामाजिक जाण निर्माण करण्यास उपयुक्त ठरणार आहेत, अशी भावना व्यक्त करण्यात आली. कार्यक्रमाचे वातावरण अत्यंत उत्साहवर्धक आणि प्रेरणादायी होते. ज्ञान, संशोधन आणि सामाजिक बांधिलकी यांचा सुंदर संगम या सोहळ्यात पाहायला मिळाला. महाराष्ट्र दिन, कामगार दिन आणि बौद्ध पौर्णिमा या तिन्ही पर्वांच्या पार्श्वभूमीवर आयोजित करण्यात आलेल्या या उपक्रमामुळे शिक्षण क्षेत्रात सकारात्मक संदेश पोहोचला. प्रा. सौ जयश्री वाघ यांच्या या संशोधनात्मक कार्यामुळे पाचोरा परिसरात शैक्षणिक उन्नतीची नवी दिशा मिळाली असून, विद्यार्थ्यांसाठी हे एक प्रेरणादायी उदाहरण ठरत आहे. त्यांच्या या कार्यातून भारतीय ज्ञानप्रणालीचा जागतिक शिक्षण व्यवस्थेत होणारा प्रभाव अधिक स्पष्ट झाला आहे. भविष्यात अशाच प्रकारचे संशोधन कार्य अधिक प्रमाणात घडावे आणि शिक्षण क्षेत्र अधिक समृद्ध व्हावे, हीच सर्वांची अपेक्षा या कार्यक्रमातून व्यक्त झाली.