पाचोरा : जागतिक स्तरावरील उच्च शिक्षण, कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि अत्याधुनिक संशोधन क्षेत्रात ग्रामीण भागातील विद्यार्थीदेखील आपल्या गुणवत्तेच्या बळावर मोठे यश संपादन करू शकतात, याचे प्रेरणादायी उदाहरण म्हणून पाचोरा येथील वृषांक अजय अहिरे याचे नाव आज अभिमानाने घेतले जात आहे. अत्यंत स्पर्धात्मक आणि जागतिक दर्जाच्या शैक्षणिक संधींमध्ये स्वतःची स्वतंत्र ओळख निर्माण करत त्याने अमेरिकेतील प्रतिष्ठित कोलंबिया विद्यापीठाची ‘मशीन लर्निंग समर स्कूल’ यशस्वीरीत्या पूर्ण केली असून, त्याचबरोबर नानयांग टेक्नॉलॉजिकल युनिव्हर्सिटी (NTU), सिंगापूरच्या कॉम्प्युटर सायन्स पीएच.डी. कार्यक्रमात पूर्ण शिष्यवृत्तीसह थेट प्रवेश मिळवून एक उल्लेखनीय शैक्षणिक मैलाचा दगड गाठला आहे. जगभरातील हजारो अर्जदारांमधून केवळ २०० विद्यार्थ्यांची निवड करण्यात आलेल्या कोलंबिया विद्यापीठाच्या या प्रतिष्ठित समर स्कूलमध्ये बहुतांश सहभागी संशोधक आणि पीएच.डी. अभ्यासक होते. अशा वातावरणात वृषांकची निवड होणे हेच मोठे यश मानले जात असताना, निवड झालेल्या अवघ्या दोन पदवीपूर्व विद्यार्थ्यांमध्ये त्याचा समावेश झाला. त्याच्या शैक्षणिक गुणवत्तेची दखल घेत कोलंबिया विद्यापीठाने त्याला ‘Merit Grant’ प्रदान करून संपूर्ण खर्च उचलला. हा सन्मान केवळ वैयक्तिक यश नसून भारतीय विद्यार्थ्यांच्या संशोधनक्षमतेची जागतिक स्तरावर झालेली दखल मानली जात आहे. वृषांकने नुकतीच आयआयटी रोपड येथून संगणक विज्ञान व अभियांत्रिकी शाखेतील बी.टेक. पदवी पूर्ण केली आहे. पदवी शिक्षणादरम्यानच त्याने संशोधन, नवोपक्रम आणि तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात उल्लेखनीय कार्य केले. अनेक विद्यार्थी पदवी पूर्ण झाल्यानंतर संशोधनाची दिशा शोधत असताना वृषांकने शिक्षण घेत असतानाच आंतरराष्ट्रीय संशोधन क्षेत्रात भक्कम पाऊल टाकले. त्यामुळेच त्याची एनटीयू सिंगापूरच्या पीएच.डी. कार्यक्रमासाठी थेट निवड झाली. विशेष म्हणजे, ही निवड ‘Merit Research Scholarship’ अंतर्गत झाल्यामुळे त्याच्या संपूर्ण संशोधन आणि शिक्षणाचा खर्च विद्यापीठाकडून उचलला जाणार आहे. कॉम्प्युटर व्हिजन आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता संशोधन क्षेत्रात एनटीयू सिंगापूरचे स्थान जगातील अग्रगण्य संस्थांमध्ये गणले जाते. ‘CSRankings’ या जागतिक मानांकनानुसार कॉम्प्युटर व्हिजन क्षेत्रात हे विद्यापीठ जगातील अव्वल तीन संस्थांमध्ये समाविष्ट आहे. अशा संस्थेत संशोधक म्हणून कार्य करण्याची संधी मिळणे हे कोणत्याही विद्यार्थ्यासाठी अत्यंत प्रतिष्ठेचे मानले जाते. वृषांकच्या शैक्षणिक प्रवासातील आणखी एक महत्त्वाचा पैलू म्हणजे त्याने पदवी अभ्यासक्रमादरम्यान पूर्ण केलेल्या चार आंतरराष्ट्रीय इंटर्नशिप. मोनॅश युनिव्हर्सिटी, ऑस्ट्रेलिया; पेकिंग युनिव्हर्सिटी, चीन; एनटीयू, सिंगापूर; तसेच युनिव्हर्सिटी ऑफ मिशिगन मेडिकल स्कूल, अमेरिका येथील तज्ज्ञ संशोधकांसोबत त्याने विविध संशोधन प्रकल्पांवर काम केले. या अनुभवामुळे त्याला जागतिक संशोधन पद्धती, बहुविषयक अभ्यास आणि प्रत्यक्ष समस्यांवर आधारित तांत्रिक उपाय विकसित करण्याची संधी मिळाली. देशातील सर्वोच्च शैक्षणिक संस्थांपैकी एक असलेल्या भारतीय विज्ञान संस्था (IISc Bangalore) येथे आयोजित ‘Bridging AI and Healthcare’ या विशेष अभ्यासक्रमासाठी त्याची निवड होणे हे देखील त्याच्या गुणवत्तेचे प्रतीक ठरले. या कार्यक्रमात देशभरातील अनुभवी डॉक्टर, संशोधक आणि तज्ज्ञ सहभागी झाले होते. त्या समूहात सर्वात कमी वयाचा अभियंता म्हणून वृषांकने आपली वेगळी छाप पाडली. त्याचे संशोधन क्षेत्र अत्यंत आधुनिक आणि समाजोपयोगी मानले जाते. कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणालींचे ऑप्टिमायझेशन, डीपफेक प्रतिमा आणि आवाज ओळख तंत्रज्ञान, भावना विश्लेषण, तसेच EEG आणि न्यूरोइमेजिंगच्या मदतीने अपस्मार आणि अल्झायमर यांसारख्या आजारांचे निदान या विषयांवर तो कार्यरत आहे. आजच्या डिजिटल युगात चुकीची माहिती, बनावट व्हिडिओ आणि सायबर सुरक्षेची आव्हाने वाढत असताना त्याचे संशोधन समाजासाठी महत्त्वपूर्ण योगदान देणारे ठरू शकते. अत्यंत कमी वयात वृषांकचे दहा संशोधन निबंध जागतिक स्तरावरील नामांकित परिषदांमध्ये आणि आंतरराष्ट्रीय नियतकालिकांमध्ये प्रकाशित झाले आहेत. CVPR, IJCNN, IEEE HiPC यांसारख्या प्रतिष्ठित परिषदांमध्ये त्याचे संशोधन सादर झाले असून Elsevier Pattern Recognition आणि Elsevier Neural Networks सारख्या उच्च दर्जाच्या नियतकालिकांनी त्याच्या कार्याला स्थान दिले आहे. संशोधन क्षेत्रात ही उपलब्धी मोठ्या अनुभवाच्या संशोधकांसाठीही आव्हानात्मक मानली जाते. शैक्षणिक कामगिरीबरोबरच नवोपक्रम आणि उद्योजकतेतही त्याने उल्लेखनीय यश मिळवले आहे. विविध राष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये सहभाग नोंदवत त्याने आपल्या कल्पकतेचा ठसा उमटवला. गूगल हॅकथॉनमध्ये राज्यस्तरीय विजेतेपद मिळवणे आणि स्वतःच्या स्टार्टअप उपक्रमासाठी ह्युंदाई शिष्यवृत्ती प्राप्त करणे या त्याच्या यशस्वी वाटचालीतील महत्त्वाच्या टप्प्यांपैकी आहेत. वृषांकचे यश हे केवळ एका विद्यार्थ्याचे यश नसून ग्रामीण पार्श्वभूमीतून जागतिक दर्जाच्या संधी प्राप्त करण्याच्या क्षमतेचे प्रतीक आहे. जिद्द, सातत्य, गुणवत्तापूर्ण शिक्षण आणि संशोधनाची आवड यांच्या बळावर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण करता येते, हा संदेश त्याच्या प्रवासातून मिळतो. त्यामुळे तो पाचोरा, जळगाव जिल्हा आणि आयआयटी रोपडसाठी अभिमानाचा विषय ठरला असून ग्रामीण भागातील असंख्य विद्यार्थ्यांसाठी प्रेरणेचा दीपस्तंभ बनला आहे. वृषांक हा पाचोरा रेल्वे स्टेशन चे सेवा निवृत्त मॅनेजर बी आय अहिरे साहेब यांचा नातु तर
पी.टी.सी. संचलित भडगाव येथील सौ. सु.गी. पाटील विद्यालय व कनिष्ठ महाविद्यालयाचे प्राचार्य ए. बी. अहिरे आणि ए.बी. पेट्रोलियमच्या संचालिका सौ. कीर्ती अहिरे यांचा सुपुत्र आहे. त्यांच्या संस्कारांची, प्रोत्साहनाची आणि शिक्षणावरील दृढ विश्वासाची ही उज्ज्वल फलश्रुती मानली जात असून, वृषांकच्या पुढील संशोधन प्रवासाकडे आता संपूर्ण परिसर आशेने आणि अभिमानाने पाहत आहे.
ध्येय न्यूज चॅनेलच्या बातम्या मिळवण्यासाठी येथे क्लिक करून आमचा व्हाट्सअप ग्रुप जॉईन करा.
