पाचोरा : राज्यात प्रशासनातील कठोर शिस्त, अचानक धाडी आणि बेकायदेशीर व्यवसायांवर प्रभावी कारवाई यासाठी ओळख असलेले तुकाराम मुंडे यांचे नाव पुन्हा चर्चेत आले असताना पाचोरा शहर व परिसरात प्रतिबंधित गुटख्याच्या दळण-वळणाबाबत नव्या चर्चा रंगू लागल्या आहेत. विशेष म्हणजे यावेळी चर्चेचा केंद्रबिंदू ठरत आहे तो रेल्वे मार्ग. विविध स्तरांवर सुरू असलेल्या चर्चांनुसार रस्ते मार्गावरील तपासण्या वाढल्याने काही घटकांनी रेल्वेचा पर्याय अधिक प्रमाणात स्वीकारल्याची चर्चा असून त्यामुळे संबंधित यंत्रणांसमोर नवे आव्हान उभे राहिल्याचे बोलले जात आहे. गेल्या काही वर्षांत गुटखा, सुगंधित तंबाखू आणि तत्सम प्रतिबंधित पदार्थांच्या वाहतुकीसाठी विविध मार्गांचा वापर होत असल्याच्या चर्चा सातत्याने होत आल्या आहेत. मात्र अलीकडील काळात रेल्वे मार्गाचा वापर वाढल्याची चर्चा व्यापारी, प्रवासी आणि स्थानिक स्तरावरील सूत्रांमध्ये अधिक तीव्रतेने होताना दिसत आहे. लांब पल्ल्याच्या गाड्या, विविध स्थानकांवरील हालचालींचा फायदा घेत काही जणांकडून गुप्तपणे मालाची ने-आण केली जात असल्याचा संशय व्यक्त केला जात आहे. विशेष म्हणजे पाचोरा हे रेल्वे दृष्टीने महत्त्वाचे स्थानक मानले जाते. उत्तर महाराष्ट्राला राज्यातील आणि देशातील विविध भागांशी जोडणाऱ्या रेल्वे मार्गांमुळे येथे दररोज मोठ्या प्रमाणात प्रवासी वर्दळ होत असते या गर्दीचा आणि सततच्या हालचालींचा गैरफायदा घेत काही अवैध घटक सक्रिय असल्याची चर्चा स्थानिक स्तरावर सुरू आहे. अधिकृत यंत्रणांकडून याबाबत कोणतीही पुष्टी करण्यात आलेली नसली तरी नागरिकांमध्ये या विषयाबाबत मोठ्या प्रमाणावर चर्चा रंगताना दिसत आहे. रेल्वे स्थानक परिसर, प्लॅटफॉर्म तसेच विविध रेल्वे गाड्यांमधून संशयित स्वरूपात मालाची देवाणघेवाण होत असल्याच्या चर्चा सातत्याने पुढे येत आहेत. काही ठिकाणी थेट मोठ्या साठ्याऐवजी लहान-लहान मध्यप्रदेशातुन खेपांमधून माल पोहोचविण्याची पद्धत अवलंबली जात असल्याचे बोलले जात आहे. त्यामुळे कारवाई टाळण्यास मदत होत असल्याचा अंदाज व्यक्त केला जात आहे. दरम्यान, संभाव्य कारवाईच्या भीतीमुळे काही ठिकाणी गुटख्याची उपलब्धता कमी झाल्याचे चित्र आहे. परिणामी किरकोळ बाजारात गुटख्याचे दर वाढल्याची माहिती समोर येत आहे. पूर्वी सहज उपलब्ध होणाऱ्या वस्तूंसाठी आता ग्राहकांना अधिक पैसे मोजावे लागत असल्याचे सांगितले जात आहे. पुरवठा साखळीत निर्माण झालेला तुटवडा आणि गुप्त पद्धतीने होणारी विक्री यामुळे काळाबाजारालाही खतपाणी मिळत असल्याची चर्चा आहे. नागरिकांच्या मते, रेल्वे मार्गे होणाऱ्या संशयित हालचालींची सखोल चौकशी होणे गरजेचे आहे. केवळ किरकोळ विक्रेत्यांवर कारवाई करून प्रश्न सुटणार नाही. तर त्यांच्याकडून प्रतिबंधित पदार्थांचा पुरवठा नेमका कुठून होतो, कोणत्या माध्यमातून तो विविध भागांत पोहोचतो, त्यामागे कार्यरत असलेली साखळी कोणती आहे, याचा शोध घेणे आवश्यक आहे. स्थानक परिसर,वाहतुक यंत्रणा, संशयास्पद मालवाहतूक आणि संबंधित नेटवर्कची तपासणी झाल्यास अनेक धक्कादायक बाबी समोर येऊ शकतात, असे मत काही जाणकार व्यक्त करत आहेत. आरोग्य क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते गुटखा आणि तंबाखूजन्य पदार्थांमुळे समाजात गंभीर आरोग्यविषयक समस्या निर्माण होत आहेत. विशेषतः युवकांमध्ये वाढणारे व्यसन ही चिंतेची बाब आहे. शासनाने बंदी घातलेल्या पदार्थांचा पुरवठा कोणत्याही मार्गाने सुरू राहणे हे सार्वजनिक आरोग्यासाठी धोकादायक असल्याने अशा प्रकारांवर कठोर नियंत्रण आवश्यक आहे. तुकाराम मुंडे यांच्या कार्यपद्धतीचा उल्लेख होताच प्रशासन अधिक सजग होते, अशी सर्वसामान्यांची धारणा आहे. त्यामुळे पाचोरा परिसरातही रेल्वे मार्गे होत असल्याची चर्चा असलेल्या गुटखा दळण-वळणावर संबंधित यंत्रणांनी बारकाईने लक्ष ठेवावे, अशी मागणी नागरिकांकडून व्यक्त होत आहे. रेल्वे मार्ग, पार्सल सेवा, स्थानक परिसर आणि संशयित वाहतूक यांची संयुक्त तपासणी झाल्यास अनेक प्रश्नांची उत्तरे मिळू शकतात, असे मतही पुढे येत आहे. एकूणच, पाचोरा शहर आणि परिसरात सध्या गुटखा विक्रीपेक्षा रेल्वे मार्गे होणाऱ्या कथित दळण-वळणाची चर्चा अधिक रंगताना दिसत आहे. प्रशासनाच्या वाढत्या सतर्कतेच्या पार्श्वभूमीवर या चर्चांमध्ये किती तथ्य आहे, याचा शोध घेणे संबंधित यंत्रणांसाठी महत्त्वाचे ठरणार असून आगामी काळात होणाऱ्या कारवायांकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
