पाचोरा – कठोर शिस्त, प्रामाणिक कर्तव्यभावना आणि न्यायासाठी अविरत संघर्ष यांचा त्रिवेणी संगम म्हणजेच पाचोरा पोलिस स्टेशनमध्ये कार्यरत असलेले ज्येष्ठ आणि कुशल पोलिस हवालदार रमेश शंकर कुमावत. वरखेडी, तालुका पाचोरा, जिल्हा जळगाव येथील रहिवासी असलेले हवालदार कुमावत यांनी गेल्या २९ वर्षांत पोलिस दलात आपल्या तपासकौशल्याने, निडर वृत्तीने आणि अतुलनीय धाडसाने अनेक गुन्हे उघडकीस आणून न्याय व्यवस्थेवर जनतेचा विश्वास दृढ केला आहे. त्यांच्या या असामान्य योगदानाची दखल घेऊन महाराष्ट्र पोलिस महासंचालक कार्यालयाकडून त्यांना राज्यातील एक अत्युच्च मानाचा आणि गौरवाचा समजला जाणारा ‘महासंचालक पदक’ जाहीर करण्यात आला आहे. येत्या १ मे २०२५ रोजी मान्यवरांच्या हस्ते या पदकाचा अधिकृत प्रदान सोहळा पार पडणार आहे.
तपास म्हणजे केवळ गुन्हेगाराला अटक नव्हे, तर न्यायाच्या प्रत्येक थराला न्याय देणे हवालदार रमेश कुमावत यांनी गेल्या तीन दशकांहून अधिक काळ जळगाव जिल्ह्यातील विविध पोलिस ठाण्यांवर काम करताना अनेक गुन्ह्यांचा खोलवर तपास करत आरोपींना शिक्षा मिळवून देण्यात यश संपादन केले आहे. विशेष म्हणजे त्यांनी हाताळलेली प्रकरणे ही अत्यंत गुंतागुंतीची, सामाजिकदृष्ट्या संवेदनशील आणि कायद्याच्या कक्षा तपासणारी होती. त्यांच्या तपासातील कौशल्य, तत्परता, पुराव्यांची अचूक मांडणी आणि न्यायालयीन कामकाजासाठी आवश्यक असलेल्या प्रत्येक गोष्टीची शिस्तबद्ध तयारी यामुळे त्यांच्या तपासाची चर्चा जिल्हा व राज्य पातळीवरच नव्हे तर राष्ट्रीय स्तरावर झाली आहे.चोपडा-अडावद खून प्रकरण: न्यायासाठी उभारलेला ठाम लढा
चोपडा-अडावद परिसरात घडलेल्या एका गंभीर खून प्रकरणात, भारतीय दंड विधानाच्या कलम ३०२ अंतर्गत दाखल गुन्ह्याचा तपास हवालदार रमेश कुमावत यांनी आपल्या अनुभवसंपन्न दृष्टीकोनातून केला. घटनास्थळावरील सूक्ष्म निरीक्षण, साक्षीदारांचे मनोवैज्ञानिक पातळीवरून घेतलेले जबाब, आरोपींच्या हालचालींचा बारकाईने घेतलेला मागोवा, यामुळे या गुन्ह्यातील आरोपीला जन्मठेपेची शिक्षा सुनावण्यात आली. या तपासप्रक्रियेची दखल पुणे सीआयडी विभागानेही घेतली व त्यांचा अहवाल प्रशंसनीय ठरला. गुन्हा उघडकीस आणण्याचा वेग, पुराव्यांची साखळी सिद्ध करणे आणि न्यायालयीन प्रणालीसमोर भक्कम सादरीकरण – या सर्व बाबींमध्ये रमेश कुमावत यांनी उच्च दर्जाची कार्यक्षमता दाखवली.
सरकारी वकिलाच्या खुनाचा खटला: कायद्याच्या सन्मानासाठीचा निर्धार
जामनेर पोलिस स्टेशन अंतर्गत एका अत्यंत धक्कादायक घटनेत सरकारी वकिलाचा निर्घृण खून करण्यात आला होता. या गुन्ह्यात भारतीय दंड विधानाच्या कलम ३०२, ३४ आणि २०१ अंतर्गत गुन्हा दाखल करण्यात आला होता. या प्रकरणात हवालदार कुमावत यांनी जेवढा धैर्याने आणि दक्षतेने तपास केला, तेवढाच कायदेशीर प्रक्रियेचा आदर राखून पुराव्यांची अचूक मांडणी केली. त्यांच्यामुळे या प्रकरणातही आरोपींना जन्मठेपेची शिक्षा सुनावण्यात आली. विशेष म्हणजे या खटल्याचा निकाल आणि तपास इतका प्रभावी ठरला की दिल्ली येथील राष्ट्रीय संशोधन फौजदारी न्याय विभाग (National Institute of Criminology and Forensic Science) ने तो एलएलएम (न्यायाधीश) अभ्यासक्रमाच्या अंतिम वर्षात अभ्यासासाठी समाविष्ट केला आहे. या घटनेमुळे रमेश कुमावत यांचे नाव देशपातळीवर पोहोचले आणि त्यांच्याप्रती न्यायव्यवस्थेचा विश्वास अधिक दृढ झाला.नर्स खून प्रकरण: नेपाळपर्यंत पाठलाग करून आरोपीला न्यायाच्या पिंजऱ्यात खऱ्या अर्थाने तपास म्हणजे गुन्हेगाराला कुठल्याही परिस्थितीत शोधून काढणे आणि त्याला न्यायासमोर उभे करणे. एका नर्सच्या खुनाच्या प्रकरणात आरोपी नेपाळमध्ये पलायन करत असताना रमेश कुमावत यांनी आपली जागरूकता, गुप्तचर यंत्रणेचा वापर आणि स्थानिक अधिकाऱ्यांशी समन्वय साधत, संबंधित आरोपीला अटक करून महत्त्वाचे पुरावे सादर करत, जन्मठेपेची शिक्षा सुनावण्यात यश मिळवले. हे प्रकरण त्यांची आंतरराज्यीय आणि आंतरराष्ट्रीय पातळीवरील तपास कौशल्य दाखवणारे ठरले. पाचोरा, जामनेर, भडगाव, चोपडा, एरंडोल आदी विविध पोलिस स्टेशनांत खून, दरोडे, अत्याचार, लूट, फसवणूक यांसारख्या गुन्ह्यांमध्ये त्यांनी अनेक वेळा प्रभावीपणे तपास करत दोषारोप सिद्ध केले आहेत. अनेक प्रकरणांमध्ये ते ‘कन्व्हिक्शन’ मिळवण्यासाठी आवश्यक असलेली सर्व कागदपत्रे, साक्षीदार व तांत्रिक पुरावे संकलित करण्यात आघाडीवर राहिले आहेत. त्यांच्या कामाचा ठसा असा आहे की, जिल्ह्यातील अनेक वरिष्ठ पोलीस अधिकारी व न्यायालयीन वकिलांकडून त्यांचा सल्ला घेतला जातो.व्यक्तिमत्त्व आणि कार्यशैली: संयम, चौकसपणा आणि निःस्वार्थ समर्पण हवालदार रमेश कुमावत यांचे व्यक्तिमत्त्व अत्यंत साधे, परंतु तपास करताना चौकस, डिटेल्सकडे लक्ष देणारे, आणि सत्याचा शोध घेण्याची अपार तळमळ असलेले आहे. कोणत्याही दबावाला बळी न पडता, कायदा व न्याय व्यवस्थेवर विश्वास ठेवून ते नेहमीच पीडितांसाठी लढताना दिसले आहेत. त्यांच्या नेतृत्वाखाली काम केलेल्या जवान व सहकाऱ्यांना नेहमीच प्रेरणा मिळाली आहे. वरिष्ठ अधिकाऱ्यांचा विश्वास, सहकाऱ्यांचा सन्मान आणि जनतेचा आशीर्वाद – हे त्यांचे खरी संपत्ती आहे.
हवालदार रमेश शंकर कुमावत यांना ‘महासंचालक पदक’ जाहीर झाल्यानंतर पाचोरा पोलिस स्टेशनसह संपूर्ण जळगाव जिल्ह्यातून त्यांच्यावर अभिनंदनाचा वर्षाव होत आहे. पोलिस अधीक्षक कार्यालय, विविध पोलिस स्टेशन, माजी वरिष्ठ अधिकारी, विविध सामाजिक संघटना आणि सामान्य नागरिकांकडून त्यांच्यावर कौतुकाचा वर्षाव होत असून अनेकांनी सामाजिक माध्यमांद्वारे शुभेच्छा व्यक्त केल्या आहेत. त्यांचा हा सन्मान म्हणजे जळगाव जिल्ह्याच्या पोलीस दलाची मान उंचावणारा ऐतिहासिक क्षण ठरला आहे.
हवालदार रमेश कुमावत यांचा कार्यप्रवास हा एक सामाजिक न्यायासाठी झिजलेला प्रवास आहे. त्यांच्या २९ वर्षांच्या सेवेतील प्रत्येक खटला, प्रत्येक तपास, आणि प्रत्येक निकाल हा कायद्याच्या विजयाचा, आणि मानवी हक्कांच्या रक्षणाचा एक भाग होता. महासंचालक पदक हे फक्त त्यांचे वैयक्तिक यश नाही, तर न्याय, प्रामाणिकपणा आणि जबाबदारी यांचे प्रतीक आहे. अशा निष्ठावान अधिकाऱ्यांनी आजच्या पिढीतील पोलिस कर्मचाऱ्यांना कार्यसंस्कृती आणि सामाजिक जबाबदारी यांचे भान देण्याचे काम केले आहे.
त्यांच्या पुढील वाटचालीसाठी पाचोरा पोलिस स्टेशन आणि जिल्हा पोलिस दलाकडून शुभेच्छा दिल्या जात असून, त्यांनी कार्याच्या या उंच शिखरावरून आणखी नवे आदर्श निर्माण करावेत, हीच प्रामाणिक अपेक्षा आहे. त्यांच्या कर्तृत्वाचे हे सुवर्णपदक काळाच्या इतिहासात कायम तेजस्वी ठरणार आहे.
ध्येय न्यूज चॅनेलच्या बातम्या मिळवण्यासाठी येथे क्लिक करून आमचा व्हाट्सअप ग्रुप जॉईन करा.
