पाचोरा – सोशल मीडिया, व्हॉट्सॲप, फेसबुक, टेलिग्राम आणि विविध वेबसाईट्सच्या माध्यमातून नागरिकांना आकर्षित करण्यासाठी नव्या प्रकारच्या ऑनलाइन फसवणुकीच्या घटना वाढताना दिसत आहेत. मोठ्या आणि विश्वासार्ह ब्रँडच्या नावाचा वापर करून सामान्य नागरिकांना आमिष दाखवले जाते आणि त्यानंतर त्यांची वैयक्तिक माहिती, मोबाईल क्रमांक, ओटीपी किंवा आर्थिक माहिती मिळवण्याचा प्रयत्न केला जातो. अशाच एका संशयास्पद वेबसाईटचा स्क्रीनशॉट समोर आला असून त्यामध्ये वापरकर्त्याला “Congratulations”, “Free Money” आणि “Welcome Bonus” अशा आकर्षक शब्दांद्वारे मोठी रक्कम मिळाल्याचा भास निर्माण केला जात आहे. सदर स्क्रीनशॉटमध्ये एका अनोळखी वेबसाईटचे डोमेन दिसून येत असून त्या ठिकाणी वापरकर्त्याला जवळपास दोन लाखांच्या बोनसची ऑफर मिळाल्याचे दर्शविले जाते. त्याखाली “Claim” नावाचे बटण देण्यात आलेले आहे. अशा प्रकारच्या संदेशांमुळे अनेकांना खरोखरच काही बक्षीस किंवा आर्थिक लाभ मिळत असल्याचा गैरसमज होऊ शकतो. मात्र सायबर सुरक्षा तज्ज्ञांच्या मते अशा ऑफरकडे अत्यंत सावधगिरीने पाहण्याची गरज आहे. यापूर्वीही अनेक वेळा डी-मार्ट, नामांकित बँका, ई-कॉमर्स कंपन्या, मोबाईल सेवा पुरवठादार तसेच सरकारी योजनांच्या नावाने बनावट वेबसाईट्स तयार करण्यात आल्याच्या घटना समोर आल्या आहेत. नागरिकांना मोफत गिफ्ट, कूपन, लकी ड्रॉ, कॅशबॅक किंवा बोनस मिळाल्याचे सांगून त्यांच्याकडून मोबाईल क्रमांक, वैयक्तिक माहिती किंवा आर्थिक तपशील मागवले जातात. काही प्रकरणांमध्ये वापरकर्त्याला ओटीपी टाकण्यास सांगितले जाते, तर काही ठिकाणी मोबाईलवर आलेला पिन क्रमांक भरल्यानंतर सशुल्क सेवांचे शुल्क वसूल केले जाते. विशेष म्हणजे अशा वेबसाईट्सवर संबंधित कंपनीची अधिकृत माहिती, ग्राहक सेवा क्रमांक, नोंदणीकृत कार्यालयाचा पत्ता किंवा विश्वासार्ह संपर्क साधने उपलब्ध नसतात. त्यामुळे अशा संकेतस्थळांची सत्यता पडताळणे अवघड होते. सामान्य वापरकर्ते आकर्षक रंगसंगती, मोठमोठी बक्षिसे आणि तातडीने लाभ मिळण्याच्या आश्वासनाला भुलतात आणि नकळत फसवणुकीच्या जाळ्यात अडकतात. सायबर गुन्हे शाखेकडून वेळोवेळी नागरिकांना सतर्क राहण्याचे आवाहन करण्यात येते. कोणत्याही कंपनीच्या नावाने आलेली लिंक उघडण्यापूर्वी त्या कंपनीचे अधिकृत संकेतस्थळ तपासणे आवश्यक आहे. मोबाईल क्रमांक, ओटीपी, बँक खाते क्रमांक, डेबिट किंवा क्रेडिट कार्डची माहिती अशा संशयास्पद संकेतस्थळांवर कधीही भरू नये. तसेच अनोळखी स्त्रोतांकडून प्राप्त झालेल्या लिंकवर क्लिक करणे टाळावे. तज्ज्ञांच्या मते “मोफत पैसे”, “तुम्ही विजेते ठरलात”, “तुमच्यासाठी खास बोनस”, “ताबडतोब दावा करा” अशा प्रकारची भाषा ही अनेकदा फसवणूक करणाऱ्यांचे प्रमुख हत्यार असते. नागरिकांच्या मानसिकतेचा अभ्यास करून त्यांना आकर्षित करणारे संदेश तयार केले जातात. त्यामुळे कोणतीही ऑफर खरी वाटत असली तरी तिची स्वतंत्र पडताळणी करणे अत्यंत आवश्यक आहे. डिजिटल व्यवहारांचे प्रमाण वाढत असताना सायबर गुन्हेगार देखील नवनवीन पद्धती वापरत आहेत. त्यामुळे इंटरनेटचा वापर करताना जागरूकता हीच सर्वात मोठी सुरक्षा ठरते. विशेषतः ज्येष्ठ नागरिक, ग्रामीण भागातील नागरिक आणि ऑनलाइन व्यवहारांमध्ये नवीन असलेल्या व्यक्तींनी अशा आमिषांना बळी पडू नये. कोणतीही संशयास्पद लिंक, वेबसाईट किंवा संदेश आढळल्यास संबंधित कंपनीच्या अधिकृत माध्यमांद्वारे माहितीची खात्री करून घ्यावी आणि आवश्यक असल्यास सायबर हेल्पलाईन किंवा पोलिसांकडे तक्रार नोंदवावी. मोठ्या ब्रँडचे नाव वापरून विश्वास संपादन करण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या अशा बनावट संकेतस्थळांमुळे आर्थिक नुकसान होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. त्यामुळे “फ्री मनी” किंवा “मोफत बोनस” यांसारख्या आकर्षक ऑफर पाहिल्यानंतर उत्साहाने पुढे जाण्याऐवजी एकदा थांबून त्यामागील सत्यता तपासणे हेच सुजाण नागरिकत्वाचे लक्षण ठरेल. इंटरनेटच्या युगात प्रत्येक क्लिक महत्त्वाचे असते आणि एका चुकीच्या क्लिकमुळे वैयक्तिक माहिती तसेच आर्थिक सुरक्षितता धोक्यात येऊ शकते, ही बाब प्रत्येकाने लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे.
ध्येय न्यूज चॅनेलच्या बातम्या मिळवण्यासाठी येथे क्लिक करून आमचा व्हाट्सअप ग्रुप जॉईन करा.
