जळगाव : विधान परिषद स्थानिक स्वराज्य संस्था मतदारसंघाच्या निवडणुकीने आता निर्णायक वळण घेतले असून संपूर्ण राज्यातील राजकीय वर्तुळाचे लक्ष नाशिक आणि जळगाव या दोन मतदारसंघांवर केंद्रित झाले आहे. वरवर पाहता ही निवडणूक केवळ दोन जागांसाठीची वाटत असली, तरी प्रत्यक्षात ती महायुतीतील एकजूट, संघटनात्मक ताकद, नेतृत्व क्षमता, राजकीय समन्वय आणि रणनीती यांची कसोटी ठरत आहे. या संपूर्ण लढतीत सर्वाधिक चर्चा होत आहे ती राज्यातील प्रभावी राजकीय रणनीतीकार म्हणून ओळख असलेल्या गिरीशभाऊ महाजन यांच्या भूमिकेची. महायुतीच्या जागावाटपात नाशिकची जागा शिवसेना शिंदे गटाला तर जळगावची जागा भारतीय जनता पक्षाला देण्यात आल्यानंतर दोन्ही ठिकाणी निवडणूक तुलनेने सहज पार पडेल, असा अंदाज व्यक्त केला जात होता. मात्र नाशिकमध्ये निर्माण झालेल्या राजकीय घडामोडींनी संपूर्ण समीकरणच बदलून टाकले. या बदलत्या परिस्थितीचा परिणाम जळगावच्या निवडणुकीवरही होत असल्याचे चित्र सध्या दिसत आहे. त्यामुळे दोन्ही जिल्ह्यांतील परिस्थितीचा बारकाईने अभ्यास करून विजयाचे गणित जुळविण्याचे मोठे आव्हान गिरीशभाऊ महाजन आणि गुलाबराव पाटील यांच्यासमोर उभे ठाकले आहे. उत्तर महाराष्ट्राच्या राजकारणात गिरीशभाऊ महाजन यांचे नाव केवळ मंत्री म्हणून घेतले जात नाही. अवघड राजकीय परिस्थितीत मार्ग शोधणे, विरोधकांची पुढील चाल आधीच ओळखणे, संघटनात्मक ताकद प्रभावीपणे वापरणे आणि शेवटच्या क्षणापर्यंत विजयासाठी संघर्ष करणे ही त्यांची खास शैली मानली जाते. गेल्या अनेक निवडणुकांमध्ये त्यांनी आखलेल्या रणनीतींनी पक्षाला यश मिळवून दिले आहे. त्यामुळेच या निवडणुकीतही त्यांच्या प्रत्येक हालचालीकडे राजकीय निरीक्षकांचे विशेष लक्ष लागले आहे. जळगाव मतदारसंघात भाजपचे अधिकृत उमेदवार नंदकिशोर (नंदू) महाजन यांच्या विजयासाठी पक्षाची संपूर्ण यंत्रणा सक्रिय झाली आहे. जिल्ह्यातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांमधील सदस्य, विविध गटांचे नेते, कार्यकर्ते आणि पक्ष पदाधिकाऱ्यांशी सातत्याने संपर्क ठेवून मतांची बांधणी करण्याचे काम युद्धपातळीवर सुरू आहे. दुसरीकडे विरोधी राजकीय समीकरणेही शांत बसलेली नसल्यामुळे निवडणुकीतील चुरस दिवसेंदिवस वाढताना दिसत आहे. या निवडणुकीचे वैशिष्ट्य म्हणजे क्रमांक एकच्या मतांइतकीच क्रमांक दोनच्या मतांनाही मोठी किंमत प्राप्त झाली आहे. स्थानिक स्वराज्य संस्था मतदारसंघाच्या निवडणुकीत पसंतीक्रमानुसार मतदान होत असल्यामुळे अनेकदा दुसऱ्या पसंतीची मते अंतिम निकालात निर्णायक भूमिका बजावतात. त्यामुळे प्रत्येक मतदाराशी संवाद साधताना केवळ पहिल्या पसंतीसाठीच नव्हे तर दुसऱ्या पसंतीसाठीही प्रयत्न केले जात असल्याचे दिसून येत आहे. अनेक राजकीय जाणकारांच्या मते यंदाच्या निवडणुकीत अंतिम निकालाचा सर्वात महत्त्वाचा घटक क्रमांक दोनची मते ठरण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. राजकीय वर्तुळात सध्या आणखी एका मुद्द्याची जोरदार चर्चा सुरू आहे. निवडणूक जसजशी जवळ येत आहे तसतसे आर्थिक ताकद आणि संसाधनांचे महत्त्व वाढत असल्याचे बोलले जात आहे. काही राजकीय विश्लेषकांच्या मते सुरुवातीच्या टप्प्यातच काही प्रभावी मतदारांपर्यंत मोठ्या ऑफर्स पोहोचवून संपूर्ण बाजारभाव वाढविण्याची रणनीती काही गटांकडून वापरली जाते. यामुळे प्रतिस्पर्ध्यांवर अतिरिक्त आर्थिक दबाव निर्माण होतो आणि निवडणूक अधिक खर्चिक बनते. या चर्चांना अधिकृत पुष्टी नसली तरी राजकीय वातावरणात त्यांची मोठ्या प्रमाणावर चर्चा होत आहे. राजकीय वर्तुळात सध्या आणखी एका चर्चेला वेग आला आहे. निवडणूक जसजशी अंतिम टप्प्याकडे सरकत आहे, तसतसे आर्थिक संसाधनांचा प्रभाव वाढत असल्याच्या चर्चा विविध स्तरांवर ऐकायला मिळत आहेत. काही राजकीय जाणकारांच्या मते, निवडणुकीच्या सुरुवातीच्या टप्प्यातच काही प्रभावी आणि निर्णायक मतदारांपर्यंत मोठ्या आर्थिक ऑफर्स पोहोचवून संपूर्ण वातावरणाचा ‘बाजारभाव’ वाढविण्याचा प्रयत्न केला जातो. यामुळे प्रतिस्पर्धी गटावरही अधिक आर्थिक ताकद वापरण्याचा मानसिक दबाव निर्माण होतो आणि निवडणुकीतील व्यवहारांची पातळी टप्प्याटप्प्याने वाढत जाते. काही ठिकाणी मतदानापूर्वी प्रतीकात्मक अथवा टोकन स्वरूपात रक्कम देण्याचे आणि निवडणुकीचा निकाल अनुकूल लागल्यानंतर उर्वरित मदत किंवा आश्वासित रक्कम देण्याचे आश्वासन देऊन मतदारांवर प्रभाव टाकण्याचा प्रयत्न केला जात असल्याच्या चर्चाही राजकीय वर्तुळात रंगू लागल्या आहेत. या चर्चांना कोणतीही अधिकृत पुष्टी नसली, तरी अशा प्रकारच्या हालचालींमुळे प्रतिस्पर्धी गटालाही त्याच स्पर्धेत उतरावे लागेल, अशी रणनीती आखली जात असल्याचे बोलले जाते. परिणामी, प्रत्यक्ष मतदानापेक्षा वातावरणनिर्मिती, मानसिक दबाव, मतदारांमध्ये संभ्रम निर्माण करणे आणि आर्थिक बोलीचे दर वाढविणे या बाबी निवडणूक रणनीतीचा महत्त्वाचा भाग बनल्याची चर्चा राजकीय जाणकारांमध्ये होताना दिसत आहे. अशा परिस्थितीत विचारसरणी, पक्षनिष्ठा, स्थानिक नेतृत्वावरील विश्वास आणि आर्थिक ताकद यापैकी अंतिम क्षणी कोणता घटक निर्णायक ठरणार, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. त्यामुळे अनेक ठिकाणी “लक्ष्मी देवो भव” हेच समीकरण प्रभावी ठरणार की पक्षनिष्ठा आणि विचारसरणी विजय मिळवून देणार, याबाबतही चर्चा रंगत आहे. निवडणुकीच्या शेवटच्या टप्प्यात मतदारांवर मानसिक दबाव निर्माण करणे, वातावरणनिर्मिती करणे आणि विरोधकांना बचावात्मक भूमिकेत ढकलणे या रणनीतीही तितक्याच प्रभावी मानल्या जात आहेत. अशा परिस्थितीत भाजपसारख्या शिस्तप्रिय पक्षात पक्षश्रेष्ठींच्या निर्णयाला असलेले महत्त्व अधिक वाढते. पक्ष संघटना, स्थानिक नेतृत्व, राज्यस्तरीय समन्वय आणि केंद्रीय नेतृत्वाचा पाठिंबा या चारही घटकांचा एकत्रित परिणाम निवडणुकीवर होऊ शकतो. आवश्यक त्या ठिकाणी संघटनात्मक ताकद वापरणे, नाराज गटांना विश्वासात घेणे आणि अधिकृत उमेदवारांच्या विजयासाठी वातावरण निर्माण करणे या बाबींमध्ये गिरीशभाऊ महाजन आणि गुलाबराव पाटील यांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे.
ध्येय न्यूज चॅनेलच्या बातम्या मिळवण्यासाठी येथे क्लिक करून आमचा व्हाट्सअप ग्रुप जॉईन करा.
