सामाजिक बांधिलकीची जाणीव, वैचारिक योगदान, समाजप्रबोधनाची तळमळ आणि शिक्षण क्षेत्रातील अखंड निष्ठा या साऱ्या गुणांची सांगड घालणारे व्यक्तिमत्त्व म्हणजे संतोष पाटील गोराडखेडेकर. समाजासाठी जीवन समर्पित करणाऱ्या या कार्यकर्त्याची सामाजिक व वैचारिक भूमिकेची दखल घेत अखिल भारतीय बळीराजा संघटना भारत या प्रमुख संघटनेने महाराष्ट्र प्रदेश प्रवक्तेपदाची धुरा त्यांच्या हाती सोपवली आहे. ही निवड संस्थेचे संस्थापक अध्यक्ष निवृत्ती डक पाटील आणि त्यांच्या कार्यकारिणीने अधिकृतरित्या केली असून, नुकतेच नियुक्तीपत्र संतोष पाटील यांना प्रदान करण्यात आले.
संतोष पाटील हे केवळ एका संघटनेचे प्रवक्तेपद भूषवणारे व्यक्ती नाहीत, तर त्यांची वैचारिक जाणीव आणि जनतेशी असलेली संवादशैली ही अनेक वर्षांपासून समाजमनात जागृती निर्माण करणारी आहे. व्याख्यानांद्वारे समाजात प्रबोधन करणे, विचारवंतांची शिकवण पोहचवणे आणि सामाजिक विषयांवर स्पष्ट भूमिका मांडणे हे त्यांच्या कार्याचे केंद्रबिंदू आहेत. त्यांच्या वाणीमध्ये प्रेरणा असते, आणि त्यांच्या लेखनात दिशा असते. त्यामुळेच त्यांचे व्याख्यान कुठेही असो, ते प्रबोधनाचे एक प्रभावी माध्यम ठरते.
संतोष पाटील हे मराठवाडा शिक्षण प्रसारक मंडळ संचलित न्यू हायस्कूल माध्यमिक व उच्च माध्यमिक विद्यालय, अंभई येथे शिक्षक म्हणून कार्यरत आहेत. विद्यार्थ्यांमध्ये नुसते ज्ञान न भरवता त्यांच्यात मूल्यसंस्कार रुजवणे हे त्यांचे मुख्य ध्येय आहे. शिक्षकी पेशात असूनही त्यांनी नेहमीच आपल्या सामाजिक बांधिलकीचा प्रत्यय दिला आहे. ते केवळ वर्गात शिकवणारे शिक्षक नाहीत, तर विद्यार्थ्यांचे मार्गदर्शक, पालकांचे सल्लागार आणि समाजाचे सजग शिक्षक आहेत. त्यांच्या वर्गातून शेकडो विद्यार्थी जीवनात मार्गक्रमण करत आहेत आणि त्यांच्या विचारांची बीजे आज समाजाच्या विविध स्तरांमध्ये रुजत आहेत.
संतोष पाटील यांचे कार्य हे शिक्षणपुरते सीमित नाही. त्यांची समाजसेवा ही त्यांची खरी ओळख आहे. ते शोभाई निराधार वृद्धाश्रम, कुरंगी (तालुका पाचोरा, जिल्हा जळगाव) येथे सचिव म्हणून कार्यरत आहेत. वृद्धाश्रमातील अनेक वृद्धांना त्यांची साथ म्हणजे आधार वाटते. या सेवाभावी संस्थेमार्फत त्यांनी अनेक गरजू आणि निराधार व्यक्तींना नवा विश्वास दिला आहे. सामाजिक कार्यात ते केवळ सहभाग घेत नाहीत, तर त्याचा केंद्रबिंदू होतात.
खास बाब म्हणजे संतोष पाटील हे आपल्या व्याख्यानातून, सल्लागिरीतून किंवा शैक्षणिक कार्यातून मिळणारे मानधन स्वतःसाठी वापरत नाहीत. त्यांना जे काही मिळते, ते ते पुन्हा समाजकार्यास अर्पण करतात. या वृत्तीमुळे त्यांच्या कार्यात अधिकच पावित्र्य निर्माण झाले आहे. समाजाप्रती असलेली ही बांधिलकीच त्यांना इतरांपेक्षा वेगळं स्थान देते.
अखिल भारतीय बळीराजा संघटना भारत ही एक देशव्यापी संघटना असून शेतकरी, कामगार, समाजातील वंचित घटक आणि ग्रामीण जनतेच्या हक्कासाठी कार्य करणारी प्रमुख संस्था आहे. अशा संघटनेच्या महाराष्ट्र प्रदेश प्रवक्तेपदाची जबाबदारी संतोष पाटील यांच्यावर सोपवली जाणे ही अत्यंत गौरवास्पद बाब आहे. ही निवड त्यांच्या वैचारिक प्रगल्भतेवर, भाषिक प्रभावावर आणि जनतेशी संवाद साधण्याच्या क्षमतेवर ठेवलेला विश्वास आहे. त्यांनी या भूमिकेतून राज्यभरातील बळीराजाचा आवाज अधिक बुलंद करण्याची संधी मिळाली आहे.
संतोष पाटील यांच्या या नियुक्तीबद्दल सर्व स्तरांतून त्यांचे अभिनंदन होत आहे. त्यांच्या कार्याचा गौरव केला जात आहे. विद्यार्थी, पालक, सहकारी शिक्षक, सामाजिक संस्था, पत्रकार, साहित्यिक, राजकीय कार्यकर्ते – सर्वांच्याच प्रतिक्रिया एकाच स्वरात आहेत : “हा योग्य व्यक्तीला मिळालेला सन्मान आहे.” ही निवड फक्त एका पदाची नसून एका विचारांची, एका प्रवृत्तीची आणि एका सेवाभावाची मान्यता आहे.
संतोष पाटील हे अनेक तरुणांसाठी आदर्श आहेत. त्यांनी कधीही प्रसिद्धीच्या मागे धाव घेतली नाही, पण त्यांचे कार्य त्यांना प्रसिद्धी देत गेले. ते समाजसेवेचे एक जिवंत उदाहरण आहेत. त्यांनी प्रत्येक भूमिकेतून समाजहिताच केंद्रस्थानी ठेवले आहे. शिक्षक, लेखक, व्याख्याते, समुपदेशक, कार्यकर्ते आणि आता एक प्रभावी प्रवक्ता — ही सर्व रूपे त्यांनी अत्यंत यशस्वीपणे पार पाडली आहेत.
या नव्या प्रवक्तेपदाच्या निमित्ताने त्यांच्यावर एक नवीन जबाबदारी येऊन ठेपली आहे. राज्यातील विविध जिल्ह्यांतील कार्यकर्त्यांशी संवाद, संघटनेच्या भूमिका माध्यमांमार्फत स्पष्ट करणे, जनतेच्या प्रश्नांना उत्तर देणे, धोरणांचे सादरीकरण करणे आणि बळीराजाचा आवाज बुलंद करणे यासाठी त्यांचे योगदान महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे. त्यांनी आपल्या विचारांद्वारे आणि सेवाभावाने ही भूमिका साकारल्यास, संघटनेला अधिक बळ मिळेल आणि समाजाला नव्या उमेदीची दिशा.
या निवडीमुळे सामाजिक चळवळीला नवसंजीवनी मिळाली असून, संतोष पाटील यांचा प्रवक्ता म्हणून प्रवास हा अनेकांसाठी प्रेरणास्थान ठरेल, याबाबत शंका नाही.
