पाचोरा (प्रतिनिधी) – शहरात अचानक आणि अनियमितपणे खंडित होणाऱ्या विजेमुळे पाचोरेकर अक्षरशः हैराण झाले आहेत. नेमकी वीज केव्हा जाणार आणि केव्हा येणार, याचा कोणताही अंदाज न लागल्यामुळे सर्वसामान्य नागरिकांचे जीवनचक्र पूर्णतः विस्कळीत झाले आहे. कोणतीही पूर्वसूचना न देता दिवसा अथवा रात्री कधीही विद्युत पुरवठा खंडित केला जातो. या लपंडावामुळे सामान्य ग्राहक, व्यापारी वर्ग, उद्योगधंदे, आरोग्य केंद्रे, विद्यार्थी, गृहिणी आणि वृद्धजन हे सर्वच त्रस्त झाले आहेत. या पार्श्वभूमीवर नागरिकांतून तीव्र संताप व्यक्त होत असून महावितरणने वीज बंद ठेवण्याची निश्चित वेळ जाहीर करावी, अशी मागणी जोर धरू लागली आहे.
शहरातील विविध भागांत दररोज कोणत्याही प्रकारचा वेळापत्रक किंवा कारण न देता वीजपुरवठा बंद करण्यात येतो. बहुतांश वेळा ही वीज सकाळच्या सुमारास अचानक जाते आणि अचानक केव्हाही येते काही वेळा तर दुपारी अथवा संध्याकाळीच परत येते. त्यामुळे नागरिकांची सकाळी सुरू होणारी सर्व कामे थांबतात. चहा बनवणे, नाश्ता करणे, कपडे धुणे, ऑफिसला जाण्यापूर्वीची तयारी, मुलांची शाळेसाठी तयारी, ई-मेल पाठवणे, ऑनलाइन मिटिंग्स – हे सर्व काही अंधारात आणि वीज नसल्यामुळे अपूर्ण राहते. अनेक वेळा वीज गेल्यानंतर नागरिकांनी कॉल सेंटरवर किंवा स्थानिक वीज वितरण कार्यालयात संपर्क केला तरी समाधानकारक उत्तर मिळत नाही.
“वीज येणार कधी याचे उत्तर कर्मचारी देऊ शकत नाहीत, आणि काही वेळांनी ती आपोआप येते. नागरिक काय आशेवर जगावे?” असा सवाल पाचोऱ्यातील रहिवासी उपस्थित करत आहेत. विशेष म्हणजे, या विजेच्या लपंडावामुळे छोट्या व्यापाऱ्यांचे व्यवसाय ठप्प झाले आहेत. प्रिंटिंग, फोटो स्टुडिओ, झेरॉक्स दुकानं, इंटरनेट कॅफे, किराणा दुकाने, मेकअप पार्लर्स, कापड दुकाने, लोखंडी व वेल्डिंग कारखाने आणि इतर सर्व व्यावसायिक ठिकाणी विजेच्या अनुपस्थितीत व्यवसाय करणं अत्यंत अवघड बनलं आहे.
याशिवाय, विविध वस्ती भागांतील नागरिकांनी सांगितले की, दररोज अचानक वीज गेल्याने पाणी पुरवठा व्यवस्थाही विस्कळीत होत आहे. काही भागांत बूस्टर पंपाच्या माध्यमातून टाकीत पाणी खेचले जाते. परंतु वीज नसेल तर पाणी उचलणंही शक्य होत नाही. त्यामुळे संपूर्ण वस्तीला पाणी टंचाईचा सामना करावा लागतो.
गृहिणींचा त्रास आणखी मोठा आहे. स्वयंपाकाची कामं, वॉशिंग मशीन, मिक्सर, मिक्रोवेव्ह, ओव्हन, फ्रीज, ग्राइंडर, आटा चक्की यांसारख्या घरगुती वस्तूंवर घरातील अन्नधारणा अवलंबून असते. सकाळी नाश्ता तयार करताना वीज गेली की संपूर्ण कुटुंबाचा दिवस असह्य होतो. महिलांना काहीच नियोजन करता येत नाही. एका गृहिणीने स्पष्ट शब्दांत सांगितले की, “सकाळपासून रात्रीपर्यंत वीज कधीही जाते, केव्हा येईल याची शाश्वती नाही. कधी कधी ती आली तरी काही मिनिटांत पुन्हा गायब होते. या सततच्या बिघाडामुळे इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंना धक्का बसतोय आणि आर्थिक नुकसान होत आहे.”
शाळा आणि महाविद्यालयांतील विद्यार्थ्यांनाही मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. आता परीक्षा, प्रॅक्टिकल्स, ऑनलाइन तास, प्रोजेक्ट रिपोर्ट्स, अभ्यासासाठी इंटरनेटचा वापर, वर्कशॉप्स अशा अनेक गोष्टींसाठी वीजेची आवश्यकता असते. परंतु अचानक वीज गेल्यामुळे अभ्यासाचे सर्व नियोजन कोलमडते. काही वेळा विद्यार्थी मोबाईलचे फ्लॅश लावून किंवा टॉर्चच्या उजेडात अभ्यास करतात, परंतु ही गोष्ट डोळ्यांवर ताण आणते आणि एकाग्रतेवर परिणाम करते.
मध्यमवर्गीय व लघुउद्योगांचेही असेच हाल होत आहेत. अनेकांनी आपापल्या ऑफिसमध्ये व बँकामध्ये इन्व्हर्टर, जनरेटर, बॅटरी बॅकअप ठेवले असले तरी त्यालाही मर्यादा असतात. व्यवसाय सुरू ठेवण्यासाठी नियमित वीज ही अत्यंत आवश्यक बाब आहे. याउलट अनेक दुकानांत ग्राहक खरेदी करत असताना अंधार पडल्यामुळे ते बाहेर निघून जातात. काही ग्राहकांचा रोष दुकानांवर उतरतो आणि वाद निर्माण होतो. हे प्रकार वारंवार घडत असल्याने व्यापाऱ्यांची मानसिक अवस्था अस्वस्थ झाली आहे.
आरोग्य क्षेत्रही याला अपवाद नाही. पाचोऱ्यातील अनेक क्लिनिक्स, डायग्नोस्टिक सेंटर, छोट्या हॉस्पिटल्समध्ये वीज नसेल तर अत्यावश्यक तपासण्या करता येत नाहीत. सोनोग्राफी, एक्स-रे, रक्त तपासणी यांसारख्या सेवांवर याचा थेट परिणाम होतो. काही रुग्णालयांमध्ये जनरेटर असूनही डिझेलचा खर्च सतत वाढत आहे. “आम्ही रुग्णसेवा देतो आहोत, पण वीज नसल्यामुळे उपकरणं अर्धवट पडतात. यामुळे रुग्णांचंही हाल होतं,” असे एका डॉक्टरांनी सांगितले.
या सर्व परिस्थितीचा गांभीर्याने विचार करता, पाचोरेकर नागरिकांनी महावितरणकडे ठोस मागणी केली आहे की, “जर नियोजनबद्ध देखभाल, दुरुस्ती किंवा भार कमी करण्यासाठी वीजपुरवठा खंडित करावाच लागतो, तर किमान त्याची वेळ व दिनांक जाहीर करावी.”
हे करणे महावितरणसाठी फार अवघड नाही, कारण कोणतीही तांत्रिक देखभाल ही अचानक लागत नाही. त्यासाठी आधीच नियोजन असते. त्यामुळे संबंधित भागातील वीजपुरवठा केव्हा बंद राहणार आहे हे लोकांना कळवले तर नागरिक आपापले काम वेळेआधी उरकतील. व्यापाऱ्यांना व्यवसायाची तयारी करता येईल, गृहिणी स्वयंपाकाचे नियोजन करू शकतील, आणि विद्यार्थ्यांना अभ्यासाच्या वेळेचे व्यवस्थापन करता येईल.
महावितरणच्या स्थानिक शाखेला वारंवार या संदर्भात विचारणा केली असता त्यांच्याकडून समाधानकारक उत्तर मिळत नाही. बहुतेक वेळा “लाइनवर काम चालू आहे”, “लोड जास्त झालाय”, “मुख्य स्टेशनवर समस्या आहे”, “पुरवठा पूर्ववत करण्यात येईल” असे साचेबद्ध उत्तर दिले जाते. पण वास्तवात नक्की काय चालू आहे हे कुणालाच कळत नाही. नागरिकांचा विश्वास आणि संयम या दोन्ही गोष्टींचा अंत आता होत चालला आहे.
सध्या पाचोरा शहरातच नव्हे, तर त्याला जोडलेल्या उपनगरांमध्ये, परिसरातील छोट्या गावांमध्येही हीच समस्या आहे. दिवसातून अनेक वेळा वीज गेल्याचे अनुभव सर्वत्र ऐकायला मिळतात. विशेष म्हणजे वीज गेले तरी बिल मात्र वेळेवर भरावे लागते, तेही सुसूत्रतेने आणि दंडासहित. नागरिक विचारत आहेत, “जेव्हा सेवा विस्कळीत आहे, तेव्हा बिल व्यवस्थित भरायची जबाबदारी आमची, पण सेवा देण्याची जबाबदारी कोणाची?”
सध्याच्या या विजेच्या लपंडावामुळे जनता इतकी त्रस्त झाली आहे की, महावितरणविरोधात संताप वाढतो आहे. नागरिकसंख्या, वीजवापराचे प्रमाण, वाढती घरांची संख्या, व्यवसायांचे वाढते स्वरूप या सगळ्यांचा विचार करून ही यंत्रणा सक्षम केली गेली पाहिजे. पण उलट त्यात ढिसाळपणा, दुर्लक्ष आणि नियोजनाचा अभाव दिसतो आहे.
यासाठी स्थानिक राजकीय पक्ष व मान्यवर तसेच सामाजिक कार्यकर्त्यांनी एकत्र येऊन वीज वितरण कार्यालयासमोर ठोस मागण्या मांडायला हव्यात. लोकशाहीत सेवा देणाऱ्या यंत्रणांनी पारदर्शकता ठेवणं हे त्यांचं कर्तव्य आहे. त्यांना नियमितपणे नागरिकांना माहिती देणे आवश्यक आहे.
शेवटी, नागरिकांचा एकच आक्रोश – “आम्हाला दिवसभर अंधारात ठेऊन कोणतं विकासाचं स्वप्न दाखवताय?”
झुंज वृत्तपत्र & ध्येय न्यूज, पाचोरा
– जनतेचा आवाज, प्रशासनापर्यंत पोहचवणारी आवाजवाट.
