जलगांव – महाराष्ट्र सरकार द्वारा लागू की गई ‘सौ दिन उत्कृष्ट कार्य योजना’ का उद्देश्य पुलिस प्रशासन में पारदर्शिता, समयबद्ध न्याय, और सुशासन को मजबूती देना है। इस योजना के अंतर्गत राज्य भर के पुलिस थानों का मूल्यांकन कर उत्कृष्ट कार्य करने वाले थानों को सम्मानित किया जाता है। इसी क्रम में जलगांव जिले का एमआईडीसी पुलिस थाना राज्य भर में सर्वोत्तम सिद्ध होकर प्रथम स्थान पर रहा। इस उल्लेखनीय

सफलता के प्रमुख सूत्रधार वरिष्ठ पुलिस निरीक्षक संदीप पाटिल साहब को “एकता संगठन” की ओर से विशेष रूप से सम्मानित किया गया। यह सम्मान समारोह केवल औपचारिकता नहीं था, बल्कि एक प्रेरक पहल थी। “एकता संगठन” के पदाधिकारियों ने स्वयं एमआईडीसी पुलिस स्टेशन पहुंचकर संदीप पाटिल साहब का शॉल, फूलों का गुलदस्ता और शुभकामनाओं के साथ भव्य अभिनंदन किया। इस दौरान पूरे वातावरण में कृतज्ञता, सराहना और गर्व की भावनाएँ स्पष्ट महसूस हो रही थीं।इस समारोह में “एकता संगठन” के समन्वयक फारुक शेख ने संदीप पाटिल साहब को शॉल और बुके देकर सम्मानित किया, जबकि मुफ्ती खालिद साहब ने आकर्षक पुष्पगुच्छ भेंट कर उनका सत्कार किया। यह सम्मान केवल एक परंपरा नहीं, बल्कि समाज और पुलिस प्रशासन के बीच भरोसे को मजबूत करने वाला ऐतिहासिक क्षण था।वरिष्ठ पुलिस निरीक्षक संदीप पाटिल साहब ने अपने नेतृत्व में पिछले कुछ महीनों में एमआईडीसी पुलिस स्टेशन को अपराध नियंत्रण, तेज और पारदर्शी जांच प्रक्रिया, पीड़ितों को त्वरित राहत, नागरिकों के साथ संवाद और विश्वास निर्माण, महिला और बाल सुरक्षा हेतु ठोस उपाय, तथा संगठित अपराध गिरोहों पर प्रभावी कार्रवाई के क्षेत्रों में उल्लेखनीय सफलता दिलाई। उनके सख्त अनुशासन, निष्पक्ष कार्यशैली और संवैधानिक निष्ठा ने एमआईडीसी थाना को राज्य में एक मिसाल बना दिया।खासकर एफआयआर की प्रक्रिया, समय पर चार्जशीट दाखिल करना, डिजिटल माध्यम से सबूत इकट्ठा करना, और दिव्यांग या कमजोर वर्गों के लिए विशेष प्रावधान — इन सभी क्षेत्रों पर संदीप पाटिल साहब ने विशेष ध्यान दिया। परिणामस्वरूप, एमआईडीसी थाने का कार्य संपूर्ण राज्य में मूल्यांकन मानकों पर सर्वोत्तम सिद्ध हुआ।”एकता संगठन” एक ऐसी संस्था है जो सामाजिक सौहार्द, धर्मनिरपेक्षता और कानून-व्यवस्था को सर्वोच्च प्राथमिकता देती है। यह संगठन सिर्फ मुस्लिम समाज तक सीमित नहीं, बल्कि पूरे समाज के संवैधानिक अधिकारों की रक्षा हेतु सक्रिय है। इसलिए इस संगठन द्वारा संदीप पाटिल साहब का सम्मान होना, समता, न्याय और संविधान के मूल्यों की जीत माना गया।इस समारोह में अनिस शहा, हाफिज रहीम पटेल, मौलाना उमरेन नदवी, मौलाना इमरान काकर, सईद फैयाज, दानिश बागवान, मौलाना कासिम नदवी, अनवर शिकलगर, मझहर पठान जैसे संगठन के वरिष्ठ पदाधिकारी और कार्यकर्ता मौजूद थे। इनकी उपस्थिति ने कार्यक्रम की गरिमा और महत्व को और भी बढ़ा दिया।सम्मान स्वीकारते हुए अपने भाषण में पुलिस निरीक्षक संदीप पाटिल साहब ने कहा —
“पुलिस और आम नागरिकों के बीच आपसी भरोसा और सहयोग हो, तो समाज में कानून का सम्मान बना रहता है। यह सम्मान सिर्फ मेरा नहीं है, बल्कि मेरे सभी सहयोगी अधिकारियों, कर्मचारियों और जनता का है। यह सराहना हमें आने वाले समय में और अधिक निस्वार्थ और समर्पित होकर काम करने की प्रेरणा देगी।””एकता संगठन” के समन्वयक फारुक शेख ने “ध्येय न्यूज” से बात करते हुए कहा —
“सम्मान एक प्रेरणा है, संतोष नहीं। पुलिस का कर्तव्य समाज में विश्वास पैदा करना होता है, और पुलिस निरीक्षक संदीप पाटिल साहब उसकी जीती-जागती मिसाल हैं।”यह “सौ दिन की योजना” केवल एक आंकड़ा नहीं, बल्कि कार्यक्षमता का दर्पण है। इस तरह की पहल से न केवल अन्य जिलों के पुलिस थानों को मार्गदर्शन मिलेगा, बल्कि यह भी स्पष्ट होगा कि एक जिम्मेदार अधिकारी कानून के पालन की सीमाओं को किस ऊँचाई तक पहुँचा सकते हैं।संघठन के सदस्यों ने इस आयोजन की योजना बिना किसी राजनीतिक प्रचार, बिना शोर-शराबे के, केवल सच्चे और कृतज्ञ भाव से बनाई। यह पहल समाज के युवाओं, छात्रों और अन्य संगठनों के लिए भी एक संदेश है कि वे भी इसी तरह ईमानदार और कर्तव्यनिष्ठ अधिकारियों को आगे बढ़ने की प्रेरणा दें।आज जब कई बार पुलिस व्यवस्था पर आरोप लगते हैं, प्रश्न उठाए जाते हैं, ऐसे समय में एमआईडीसी पुलिस स्टेशन और संदीप पाटिल साहब ने अपने कर्म के माध्यम से जवाब दिया है। उनकी कार्यशैली में पारदर्शिता, अनुशासन और जनसामान्य से जुड़ाव का समन्वय दिखाई देता है।”एकता संगठन” द्वारा दिया गया यह सम्मान केवल एक व्यक्ति का नहीं, बल्कि समर्पित कर्तव्यों और आदर्शों का गौरव है — जो आने वाली पीढ़ी के पुलिस अधिकारियों के लिए एक प्रेरणास्तंभ बनेगा।

जळगाव – जिल्ह्यातील माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शाळांमधील शिक्षकांचे एप्रिल महिन्याचे नियमित वेतन रखडल्यामुळे अखेर संतप्त शिक्षकांनी जिल्हा कोषागार कार्यालयात ठिय्या आंदोलन छेडले. कोषागार कार्यालयातील दुर्लक्ष, दिरंगाई आणि संबंधित कर्मचाऱ्यांच्या अडमुठ्या धोरणामुळे निर्माण झालेल्या अडचणींमुळे अनेक शिक्षकांच्या आर्थिक नियोजनावर प्रतिकूल परिणाम झाला होता. अखेर

एस.डी. भिरुड यांच्या नेतृत्वाखाली करण्यात आलेल्या जोरदार आंदोलनामुळे वेतनाचे अडथळे दूर झाले आणि शिक्षण खात्यावर रक्कम जमा झाल्याची अधिकृत माहिती मिळाल्यानंतरच आंदोलन मागे घेण्यात आले.
गेल्या काही महिन्यांपासून माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षकांच्या वेतन बिल संदर्भात प्रशासनाकडून सातत्याने टाळाटाळ केली जात होती. एप्रिल महिन्याचे पगार बिल सादर करण्यास वेतन पथक टाळाटाळ करत होते. यामागे शालार्थ आयडी घोटाळा असल्याचे सांगून काही काळ तपासाच्या नावाखाली बिल थांबविण्यात आले होते. शिक्षकांच्या प्रश्नांकडे दुर्लक्ष करून त्यांचे वेतन रोखून ठेवण्याची ही एक प्रकारे अन्यायकारक बाब होती. याबाबत शैक्षणिक व्यासपीठाने वेळोवेळी निवेदनांद्वारे तसेच चर्चा करून समस्येचे निराकरण करण्याचा प्रयत्न केला, मात्र प्रशासनाचा अडेलतट्टूपणा सुरूच राहिला.
मार्च महिन्याचे वेतन बिल जेव्हा शेवटी सादर करण्यात आले, त्यावेळीही अकाउंट नंबर मिसमॅच मुळे बिल मंजुरीसाठी थांबविण्यात आले. ही बाब इतकी गंभीर नव्हती की, शिक्षकांचे संपूर्ण वेतन रोखावे लागेल. यावरून स्पष्ट होते की, संबंधित विभाग आणि अधिकारी यांचे एकंदर धोरण शिक्षक विरोधी होते. हे बिल मंजूर न झाल्यामुळे एप्रिल महिन्याचे बिलही सिस्टीममध्ये सादर होऊ शकत नव्हते. शिक्षकांना दोन महिने वेतन न मिळाल्यामुळे आर्थिकदृष्ट्या त्यांची मोठी कुचंबणा झाली होती.
ही समस्या जिल्हा स्तरावर न सुटणारी असल्यामुळे राज्य पातळीवरून हस्तक्षेपाची गरज होती. कोषागार अधिकारी राजेंद्र खैरनार यांनी स्वतः पुढाकार घेऊन समस्या सोडविण्याचे प्रयत्न केले. मात्र काही अडथळ्यांमुळे आणि उच्चस्तरीय निर्णयांच्या प्रतीक्षेमुळे परिस्थिती बदलत नव्हती. त्यामुळे जळगाव जिल्हा शैक्षणिक व्यासपीठाने आमदार सत्यजित तांबे यांच्याशी थेट संपर्क साधून शिक्षकी वेतनासंदर्भातील तांत्रिक अडथळा दूर करण्याची विनंती केली. आमदार तांबे यांनीही सकारात्मक भूमिका घेत वरिष्ठ प्रशासन स्तरावरून या प्रश्नाचे निराकरण घडवून आणले.
वरिष्ठ स्तरावरून मंजुरी मिळूनही कोषागार कार्यालयाने वेतन बिल मंजूर करण्यास चालढकल सुरू ठेवली होती. यामुळे जळगाव जिल्हा शैक्षणिक व्यासपीठाने ठोस पाऊल उचलण्याचा निर्णय घेतला. एस.डी. भिरुड यांच्या नेतृत्वाखाली कोषागार कार्यालयात ठिय्या आंदोलन करण्यात आले. शिक्षकांची भूमिका स्पष्ट होती – वेतन खात्यावर रक्कम जमा झाल्याशिवाय आंदोलन मागे घेणार नाही! त्यांच्या या ठाम भूमिकेमुळे अखेर प्रशासनाला जाग आली.
आंदोलन सुरू असतानाच कोषागार अधिकारी राजेंद्र खैरनार यांनी तातडीने संबंधित विभागाशी समन्वय साधून सर्व बिले मंजूर केली. यानंतर वेतन खात्यावर संबंधित रक्कम जमा झाल्याची खात्री झाल्यानंतरच आंदोलन मागे घेण्यात आले. शिक्षकांमध्ये यावेळी समाधानाची भावना होती, मात्र आंदोलनकर्त्यांनी कोषागार कार्यालयातील दिरंगाई व कर्मचाऱ्यांच्या अडमुठ्या धोरणाचा तीव्र निषेध नोंदवला.
या आंदोलनात जिल्हा शैक्षणिक व्यासपीठाच्या शेकडो कार्यकर्त्यांचा सहभाग होता. प्रा. सुनील गरुड, बाळासाहेब पाटील, राजेश जाधव, प्रशांत कोल्हे, प्रविण पाटील, अरुण सपकाळे, एस.के. पाटील, अतुल इंगळे, एन.ओ. चौधरी, प्रदीप वाणी, गोपाळ पाटील, गोपाळ महाजन, सारंग जोशी, साहेबराव बागुल, चंद्रकांत कोळी, किरण पाटील, दिनेश पाटील, मनोज वाघ, गजानन किरंगे, एन.बी. पाटील, सचिन माळी, विलास पाटील आदी मान्यवर कार्यकर्ते उपस्थित होते.
यावेळी अनेक शिक्षकांनी आपली व्यथा व्यक्त करताना सांगितले की, सणासुदीच्या काळात किंवा कुटुंबाच्या गरजा भागवण्यासाठी लागणारी आर्थिक तरतूद ठरलेल्या वेतनावर अवलंबून असते. शासनाच्या नियमानुसार दर महिन्याला वेतन देणे ही मूलभूत जबाबदारी असून ती वेळेवर न मिळाल्यास शिक्षकांचा आत्मसन्मान दुखावतो. शासन शिक्षणाच्या गुणवत्तेच्या गप्पा मारते, पण शिक्षकांवर होणाऱ्या अन्यायाकडे दुर्लक्ष करते, ही मोठी शोकांतिका असल्याचे मत अनेकांनी व्यक्त केले.
या संपूर्ण घडामोडीमुळे प्रशासनाला एक गोष्ट निश्चितपणे समजली – शिक्षकांचे संयमाचाही अंत असतो. अन्याय सहन करणार नाही, आणि गरज भासल्यास संघटित होऊन रस्त्यावर उतरायला शिक्षक मागेपुढे पाहत नाहीत. कोषागार कार्यालयातील संबंधित कर्मचाऱ्यांच्या कामकाजावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले असून, ज्या कर्मचाऱ्यांनी मुद्दाम अडथळे निर्माण केले, त्यांच्यावर प्रशासकीय कारवाई व्हावी, अशी मागणी आंदोलनकर्त्यांनी केली आहे.
या आंदोलनाच्या निमित्ताने एक बाब स्पष्ट झाली आहे – प्रशासनाने वेळेत निर्णय न घेतल्यास आणि समस्या दुर्लक्षित केल्यास शिक्षक आंदोलनाच्या पद्धतीने आपला आवाज बुलंद करतील. शिक्षणव्यवस्थेचा कणा असलेल्या शिक्षकांवर अन्याय होणार नाही, याची काळजी घेणे ही शासनाची प्राथमिक जबाबदारी आहे. या आंदोलनाने प्रशासनाला जबाबदारीची आठवण करून दिली आहे आणि भविष्यात अशा प्रकारे वेतन रखडू नये यासाठी कायमस्वरूपी उपाययोजना करण्याची गरज अधोरेखित झाली आहे.

पाचोरा – शहरातील गटारी आणि नाले व्यवस्थापन ही नेहमीच महत्त्वाची बाब राहिली आहे. पावसाळा जवळ येत असतानाच्या या काळात पाचोरा नगरपालिकेने विविध भागांतून नाले सफाईची मोहीम हाती घेतली असून, काही ठिकाणी ती समाधानकारक रित्या पारही पडली आहे. मात्र, शहरातील काही प्रभागांमध्ये नागरिकांच्या दुर्लक्षामुळे पुन्हा एकदा गटारीत गाळ साचण्याची स्थिती निर्माण झाली आहे. त्यामुळे आता या भागातील नागरिकांमध्ये नाराजी पसरली असून, त्यांनी पालिकेच्या मुख्याधिकारी मंगेश देवरे यांच्याकडे तातडीच्या कारवाईची मागणी केली आहे.
अलीकडेच पाचोरा नगरपालिकेच्या आरोग्य विभागाने, विभाग प्रमुख तुषार नकवाल यांच्या उपस्थितीत आणि मार्गदर्शनाखाली, मार्केट परिसर व काही रहिवासी भागातील गटारींमधील साचलेला गाळ व मलबा जेसीबीच्या सहाय्याने काढून टाकण्यात आला होता. त्या कामाची सर्व स्तरांतून स्तुतीही झाली. मात्र, या उपक्रमानंतर काही दिवसांतच अचानक आलेल्या अवकाळी पावसाने पुन्हा एकदा गटारीतील गाळ वाहून येण्यास सुरुवात केली. परिणामी, ज्या ठिकाणी सफाई झाली होती, तेथेच पुन्हा पाणी साचण्यास सुरुवात झाली आहे.
या स्थितीमागे केवळ निसर्ग कारणीभूत नाही, तर मानवी निष्काळजीपणाही तितकाच जबाबदार आहे. तो म्हणजे घराच्या दुरुस्ती व नवीन बांधकाम करणाऱ्या नागरिकांनी घरकामात वापरलेली वाळू, माती, सिमेंटचे तुकडे, प्लास्टरचा मलबा तसेच गटारीच्या तोंडाशी पडलेली झाडांची फांदी यांचा योग्य प्रकारे निपटारा केलेला नाही. परिणामी, हे सर्व साहित्य पावसामुळे गटारीत वाहून जाऊन पुढच्या बाजुला साचले आहे. ही बाब इतकी गंभीर आहे की, या गाळामुळे मार्केटपासून गो.से.हायस्कूल परिसरापर्यंतच्या दोन्ही बाजुच्या नाल्यात मोठ्या प्रमाणावर अडथळा निर्माण झाला आहे. साई प्रोव्हिजन स्टोअरपासून ते गो.से.हायस्कूलच्या नाल्यापर्यंत साचलेला मलबा आणि झाडांच्या अडथळ्यांमुळे सांडपाणी व पावसाचे पाणी योग्य मार्गाने वाहून जाण्याऐवजी परिसरात साचू लागले आहे.
या परिस्थितीमुळे परिसरातील नागरिकांची झोप उडाली आहे. अनेक वेळा यामुळे दुर्गंधी निर्माण होते, डासांची उत्पत्ती वाढते आणि पावसात पाणी घरात शिरण्याचा धोका अधिकच गंभीर होतो. मागील वर्षाचा पावसाळ्यातील अनुभव लक्षात घेता सदरचे पाणी थेट DYSP साहेब यांचा बंगला व ऑफिस तसेच मेहरबान न्यायालय आवारात तलावाचे स्वरूप प्राप्त झाले होते याशिवाय श्री गो से हायस्कूलमध्ये जाणे येण्यासाठी तर रस्ता राहिला नव्हता परिणामतः लहान मुले, वृद्ध व आजारी लोकांसाठी ही समस्या अधिक त्रासदायक ठरते.
विशेष बाब म्हणजे, ज्या भागात ही समस्या आहे त्या भागात नियमित सफाई कर्मचारी दिसत नाहीत. गटार कर्मचारी नियमितपणे उपस्थित राहत नसल्याची तक्रार आहे. गटारीची सतत निगा राखणे आवश्यक असताना पालिकेचे गटार सफाई कर्मचाऱ्यांकडे लक्ष कमी झाल्याची भावना नागरिकांमध्ये निर्माण झाली आहे. अशा वेळी अचानक आलेल्या पावसामुळे संपूर्ण मेहनत वाया गेल्याचे चित्र नागरिकांच्या डोळ्यासमोर आहे.नागरिकांच्या तक्रारीनुसार बांधकाम करणाऱ्यांना जबाबदार धरले पाहिजे. सार्वजनिक रस्त्यावर किंवा गटारीजवळ बांधकाम साहित्य टाकणे हे केवळ अन्यायकारकच नाही तर कायद्यानेही दंडनीय आहे. पाचोरा नगरपालिकेने अशा बांधकामकर्त्यांना तातडीने नोटीस बजावून त्यांच्या मलब्याची त्वरित विल्हेवाट लावावी, व त्याचा खर्च दंडासह संबंधितांकडून वसूल करण्यात यावा अशी मागणी जोर धरू लागली आहे.
या पार्श्वभूमीवर नागरिकांनी एक लेखी निवेदन तयार करून पाचोरा नगरपालिकेचे मा. मुख्याधिकारी मंगेश देवरे यांच्याकडे सादर केले असून, त्यामध्ये त्यांनी खालील गोष्टींची मागणी केली आहे:

1. मार्केटपासून साई प्रोव्हिजन स्टोअर ते गो.से.हायस्कूलच्या नाल्यापर्यंत साचलेल्या गाळाची व बांधकाम मलब्याची तातडीने सफाई करण्यात यावी.
2. झाडांच्या तुटलेल्या फांद्या व अडथळा निर्माण करणारा साठा हटवण्यात यावा.
3. संबंधित बांधकामकर्त्यांना नोटीस बजावून त्यांच्याकडून उर्वरित मलबा उचलून घेण्याची कार्यवाही करावी.
4. या परिसरात दररोज नियमितपणे गटारी सफाई कर्मचारी नेमण्यात यावा.
5. येणाऱ्या पावसाळ्याच्या पार्श्वभूमीवर या भागाला विशेष प्राधान्याने तपासले जावे.
   या निवेदनामध्ये असेही स्पष्ट करण्यात आले आहे की, न पा प्रशासक एकदा का गटारी स्वच्छ करतात किंवा त्यासाठी प्रयत्न करतात, तरीही जर इतरांच्या निष्काळजीपणामुळे पुन्हा गाळ साचत असेल, तर त्यास जबाबदार व्यक्तींवर कठोर कारवाई होणे आवश्यक आहे. नगरपालिकेने बांधकाम परवानगी देताना नियमांचे काटेकोर पालन होत आहे का याचे निरीक्षण करावे, अशी सूचनाही यात आहे.तरी देखील संबंधित लोक त्याचे पालन करत नाहीत
   पाचोरा नगरपालिकेचे मा. मुख्याधिकारी मंगेश देवरे यांनी त्यांच्या कार्यकाळात अनेक सकारात्मक उपक्रम राबवले असून, नागरिकांचे प्रश्न तत्काळ मार्गी लावण्याचा प्रयत्न केला आहे. या पार्श्वभूमीवर नागरिकांना आशा आहे की, सदर निवेदनाची गांभीर्याने दखल घेऊन संबंधित विभाग तातडीने हालचाल करेल आणि परिसरातील गटारी पुन्हा एकदा स्वच्छ करण्यात येतील.
   या प्रकरणातून एक बाब स्पष्ट होते की, नागरिक, प्रशासन आणि बांधकाम व्यावसायिक या तिघांनीही आपापली जबाबदारी समजून घेतली पाहिजे. कारण गटारी स्वच्छ असतील तरच आरोग्यदायी परिसराची हमी दिली जाऊ शकते. अन्यथा वर्षानुवर्षे असाच त्रास होत राहील आणि त्यातुन डेंग्यू, मलेरिया यांसारख्या आजारांचे प्रमाण वाढू शकते.
   संपूर्ण शहरासाठी ही एक जागरूकतेची घंटा आहे – केवळ गटारी सफाई पुरेशी नाही, तर नागरिकांनीही आपली कर्तव्ये पार पाडत नियम पाळले, तरच ‘स्वच्छ पाचोरा, आरोग्यदायी पाचोरा’ हे ध्येय प्रत्यक्षात येईल.

स्वातंत्र्य हे एखाद्या राष्ट्रासाठी परमप्राप्ती असते, पण भारतासाठी ते एक वेदनामय पर्व ठरले. १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी भारत स्वतंत्र झाला खरा, पण त्या स्वातंत्र्याच्या पायावर रक्ताचे थेंब होते. लाखो लोकांचे विस्थापन, दंगली, अत्याचार, आणि सर्वात महत्वाचे म्हणजे एका संस्कृतीचे दोन भागांमध्ये तुटणे. डॉमिनिक लॅपिएर आणि लॅरी कॉलिन्स यांच्या ‘Freedom at Midnight’ या पुस्तकात भारताच्या स्वातंत्र्यप्राप्तीचा हा सगळा संघर्ष शब्दबद्ध झालेला आहे – एक जीवंत, धडकी भरवणारी आणि विचारांना गहिवर आणणारी गाथा.
या पुस्तकातील घटनाक्रम केवळ ऐतिहासिक नाही, तर मानवी स्वभावाच्या उत्कटतेचा आरसा आहे. भारताचे शेवटचे व्हाईसरॉय लॉर्ड माउंटबॅटन, महात्मा गांधी, जवाहरलाल नेहरू, मोहम्मद अली जिना यांसह सरदार वल्लभभाई पटेल, नथुराम गोडसे आणि विनायक दामोदर सावरकर या सर्व पात्रांनी त्या काळात आपापल्या भूमिका ताकदीने निभावल्या – काहींनी राष्ट्र एकत्र ठेवण्यासाठी, तर काहींनी अखंड हिंदुराष्ट्र त्यांच्या वैचारिक ध्येयासाठी.
या पुस्तकात लोह पुरुष सरदार वल्लभभाई पटेल यांचा विशेष उल्लेख आहे. ते फक्त काँग्रेसचे नेते नव्हते, तर भारताच्या एकात्मतेचे खरे शिल्पकार होते. ‘Freedom at Midnight’ मध्ये वर्णन येते की, जर सरदार पटेल यांच्याकडे राजकीय निर्णयांची मुभा असती, तर फाळणी वेगळ्या पद्धतीने झाली असती किंवा कदाचित टळलीही असती.
पुस्तकात नमूद केले आहे की, सरदार वल्लभभाई पटेल हे जमीनविषयक, राज्यकारभार विषयक आणि सुरक्षाविषयक बाबतीत अत्यंत वास्तववादी आणि कठोर निर्णय घेणारे नेते होते. प्रिन्सली स्टेट्स अर्थात संस्थानांना भारतात विलीन करण्यासाठी त्यांनी वापरलेले राजनैतिक धोरण आणि आवश्यकतेनुसार दाखवलेली धमकीची छटा – ही एक दबंग नायकाची महत्वपुर्ण लक्षणं होती.
हैदराबाद, जुनागढ आणि काश्मीर हे तिन्ही राज्ये त्यांनी योग्य वेळी देशात समाविष्ट केली नसती, तर आजचा भारत म्हणजे शेकडो तुकड्यांचा कोडं राहिला असता. त्यांच्या निर्णयक्षमतेने भारत एकसंध राहिला, आणि हीच गोष्ट ‘Freedom at Midnight’ मध्ये माउंटबॅटनसुद्धा स्पष्टपणे मान्य करतो – ” सरदार पटेल ही माणूस नव्हते, ती संस्था होता.”
पण दुर्दैव असे की, काँग्रेसच्या नेतृत्वात नेहरूंच्या प्रभावाखाली गांधीजींची निवड झाली आणि पटेल यांना हेतुपुर्वक दूर ठेवण्यात आले. अनेक अभ्यासकांचे आणि लेखकांचे स्पष्ट मत आहे खरोखर जर स्वतंत्र भारताचा पहिले पंतप्रधान सरदार वल्लभभाई पटेल झाले असते, तर भारताच्या सीमावर्ती समस्या आणि अंतर्गत सुरक्षेचे प्रश्न अधिक काटेकोरपणे हाताळले गेले असते.आणि हे विष कायमस्वरूपी संपवले असते
‘Freedom at Midnight’ मध्ये नथुराम गोडसे यांच्या बाबतचा भाग एक अत्यंत क्लिष्ट आणि भावनिक बिंदू आहे. लेखकांनी नथ्युराम गोडसे यांना केवळ ‘खून करणारा’ ठरवून थांबले नाहीत, तर त्याच्या मानसिकतेचा, वैचारिक पृष्ठभूमीचा आणि त्याच्या संतापाचा वेध घेण्याचा प्रयत्न केला आहे.
नथुराम गोडसे हे एक राष्ट्रप्रेमी,अभ्यासू, वैचारिकदृष्ट्या प्रभावी आणि इंग्रजीतून

उत्तम बोलणारे तरुण होते. त्यांनी गांधीजींवर आरोप केला की त्यांनी पाकिस्तानच्या निर्मितीस मूक संमती दिली, आणि हिंदूंवर अन्याय झाला तरी मुस्लिम तुष्टीकरणाची भूमिका घेतली. गांधीजींच्या उपोषणामुळे जिनाच्या हट्टा खाली भारताने पाकिस्तानला ५५ कोटी रुपये देण्याचा निर्णय घेतला तो सुद्धा गांधीच्या हट्टापायी यामुळे नथ्थुराम गोडसेच्या संतापाने उच्चांक गाठला.
त्यांच्या मते, गांधी हे हिंदूंच्या हिताच्या विरोधात गेले होते आणि ते मुस्लिम समुदायासंदर्भात अधिक सहानुभूती दाखवत होते. म्हणूनच गांधींची हत्या त्यांनी एक ‘राजकीय आवश्यक निर्णय’ म्हणून मांडली.
पुस्तकात गोडसेच्या कोर्टात दिलेल्या आत्मसमर्पक निवेदनाचा हवाला दिला आहे, ज्यात ते म्हणतात – “मी गांधीजींचा आदर करतो, पण राष्ट्राच्या एकतेसाठी त्यांनी केलेले प्रयत्न आमच्या दृष्टीने आत्मघातकी ठरले.” आणि त्यांना जेव्हा फाशी देण्यात आली तर त्यांची अस्थीविसर्जची शेवटी इच्छा आणि आज पर्यंत त्या अस्थी जशाच्या तशा सुद्धा ठेवण्यात आल्या आहेत पुस्तका बाहेरील मात्र अधिक माहिती करिता नाथूराम गोडसे यांच्या अस्थी आजही पुण्यातील शिवाजीनगर येथील एका इमारतीत सुरक्षित ठेवण्यात आल्या आहेत. ही इमारत ‘अजिंक्य डेव्हलपर्स’ या रिअल इस्टेट कंपनीचे कार्यालय आहे, ज्याचे मालक गोडसे यांचे नातू आहेत .
नाथूराम गोडसे यांनी त्यांच्या शेवटच्या इच्छेत नमूद केले होते की, त्यांच्या अस्थी सिंधू नदीत (इंडस नदी) तेव्हाच विसर्जित कराव्यात, जेव्हा ती नदी स्वतंत्र भारताच्या अधिपत्याखाली पुन्हा वाहू लागेल . त्यांच्या या इच्छेनुसार, त्यांच्या कुटुंबीयांनी आजपर्यंत त्या अस्थी विसर्जित केल्या नाहीत .
गोडसे यांच्या अस्थी एका चांदीच्या कलशात ठेवण्यात आल्या असून, त्या शिवाजीनगर, पुणे येथील एका इमारतीत जतन करण्यात आल्या आहेत . या इमारतीत गोडसे यांचे काही कपडे आणि हस्तलिखित नोट्सही ठेवण्यात आल्या आहेत .
नाथूराम गोडसे यांच्या अस्थी आजही पुण्यात सुरक्षितपणे ठेवण्यात आल्या आहेत. त्यांच्या शेवटच्या इच्छेनुसार, त्या तेव्हाच विसर्जित केल्या जातील, जेव्हा सिंधू नदी पुन्हा स्वतंत्र भारताच्या अधिपत्याखाली वाहू लागेल . असो
यावर एक स्वतंत्र लेखच तयार होईल
परंतु ‘Freedom at Midnight’ स्वातंत्र्य विर वि.दा.सावरकरांचा गांधीहत्या प्रकरणाशी संबंध होता की नाही, यावर पुस्तक स्पष्ट निर्णय घेत नाही. मात्र, लेखकांनी स्वातंत्र्य विर सावरकरांच्या राजकीय विचारांचा, विशेषतः हिंदुत्वविचारसरणीचा, नथ्थुराम गोडसेसारख्या युवकांवर कसा परिणाम झाला, याचा ऊहापोह केला आहे.
नथ्थुराम गोडसे स्वतः ‘हिंदू महासभा’शी संलग्न होते, आणि स्वातंत्रविर वि दा सावरकरांचे विचार त्याच्या मनावर खोलवर बिंबलेले होते. तथापि, कोर्टात स्वातंत्रविर वि दा सावरकर यांच्यावर आरोप झाले असले तरी थेट पुरावे नसल्यामुळे त्यांची निर्दोष मुक्तता झाली. परंतु एवढे निश्चित भारत स्वातंत्र्यानंतर स्वातंत्र्यविर वि दा सावरकर हे असे एकमेव क्रांतीकारी होते की त्यांची जेलमध्ये गांधी हत्ये प्रकरणी रवानगी करण्यात आली होती. Freedom at Midnight यात सावरकरांचा उल्लेख ‘intellectual influence’ म्हणून येतो – ज्यांनी क्रांती, राष्ट्रवाद, आणि हिंदू अस्मिता यांचं बिंब रोवलं.
लेखक लिहितात – ” स्वातंत्रविर वि दा सावरकर हे एक ज्वालामुखीसारखे होते – बाह्य शांत, पण अंतर्गत धगधगता. त्याचे विचार तरुणांच्या मनात क्रांतीचा वणवा पेटवत होते.” ( म्हणूनच हिंदु हृदय सम्राट स्व.बाळासाहेब ठाकरे यांची तुलना सावरकरांशी करण्यात येते )
Freedom at Midnight हे पुस्तक स्वातंत्र्याच्या वेदनेचा दस्तावेज आहे. हे पुस्तक गांधीजींच्या पवित्रतेला नमते घेते, पण त्याचबरोबर नथ्थुराम गोडसेच्या आक्रोशालाही दुर्लक्षित करत नाही. नेहरूंच्या आशावादाला स्थान देते, पण सरदार वल्लभभाई पटेल यांची वास्तववादी दूरदृष्टीही मांडते. भारताच्या स्वातंत्र्याच्या मध्यरात्री – एक महाशक्ती नवी झाली, पण त्या पायाशी कित्येकांच्या स्वप्नांचा चुराडा झाला. त्या चुराड्यातूनच उभा राहिला आजचा भारत – एक हळूवार पण ठाम राष्ट्र.
यामुळे हे पुस्तक केवळ ऐतिहासिक वाचन नसून, आजच्या काळात आपल्या सामाजिक, धार्मिक, आणि राजकीय चिंतनासाठी एक प्रेरणादायी आरसा आहे.
संदर्भ – ‘Freedom at Midnight’ (Dominique Lapierre & Larry Collins) —- संदीप दा महाजन

पाचोरा – समाजात वेगवेगळ्या स्तरांवर संघर्ष करणाऱ्या व्यक्तींना दिशा देणारे साहित्य हे केवळ मनोरंजनाचे साधन नसून एक सामाजिक प्रबोधनाचे सामर्थ्य असते. अशीच एक प्रबोधनात्मक आणि अंतःकरणाला भिडणारी कादंबरी ‘सुराबा’ या नावाने एस्.ए.पाटील सर नांद्रेकर यांनी लिहिलेली असून, एका अनाथ मुलाच्या संघर्षमय जीवनप्रवासावर आधारित असलेल्या या कादंबरीने अल्पावधीतच

रसिक वाचकांच्या मनावर ठसा उमटवला आहे. याच कादंबरीचा सन्मानपूर्वक सत्कार पाचोरा येथे चि. तेजस या युवकाच्या विवाहप्रसंगी प्रमुख मान्यवरांच्या उपस्थितीत करण्यात आला. या अनोख्या कार्यक्रमात मा. विजय नवल पाटील, माजी केंद्रीय दळणवळण मंत्री, भारत सरकार, हे प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होते. त्यांच्या हस्ते ‘सुराबा’ कादंबरी देऊन सत्कार करण्यात आला. या वेळी त्यांनी आपल्या मनोगतातून स्पष्ट केले की, “ही कादंबरी वाचताना मन हेलावून गेलं. आई-वडिलांच्या प्रेमाला मुकलेला, पण स्वाभिमानाने आणि सकारात्मकतेने जीवनाला सामोरे जाणारा एक अनाथ मुलगा — सुराबा — हा प्रत्येक वाचकाच्या मनाला निश्चित प्रेरणा देईल. ही केवळ एक कथा नाही, तर समाजातील दुर्लक्षित व कधी कधी दुर्लक्षित केल्या जाणाऱ्या मुलांसाठी जीवनदायी मार्गदर्शन करणारा प्रकाशस्तंभ आहे.” त्यांनी लेखक एस्.ए.पाटील सरांच्या संवेदनशील लेखनशैलीचे विशेष कौतुक केले. या कार्यक्रमात उपस्थित असलेल्या Adv. प्रविण पाटील, शासकीय अभियोक्ता छत्रपती संभाजीनगर यांनीही आपले विचार मांडताना सांगितले की, “समाजात न्यायासाठी लढणाऱ्या अनेकांची कहाणी आपण पाहतो, पण ज्यांना कोणीच नसते, त्यांच्या वेदना आणि त्यातून उभारलेला स्वाभिमानी जीवनप्रवास दाखवणं हे मोठं धाडस आहे. एस्.ए.पाटील सरांनी हे काम फारच समर्थपणे केले आहे.” प्रा. सुनिल गरुड (जळगाव), डॉ. जगदीश पाटील (धुळे), डॉ. अनिल पाटील (धुळे), एल. डि. पाटील, मुख्याध्यापक आर. व्हि. पाटील, मुख्याध्यापक सानप सर, डॉ. भरत पाटील (डॉक्टर असोसिएशन, पाचोरा), मा. सभापती नितिन दादा तावडे, डि. पि. पाटील सर, दीपक पाटील (ता. अध्यक्ष, मराठा सेवा संघ) यांसारख्या मान्यवरांचा उपस्थितीत सत्कार करण्यात आला, हे विशेष. या कार्यक्रमाची आणखी एक वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे विवाहासारख्या आनंददायी क्षणातही साहित्यिकतेचा आणि सामाजिक जाणिवेचा स्पर्श देण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. सामान्यतः लग्नसोहळे हे मनोरंजनप्रधान आणि पारंपरिक स्वरूपाचे असतात, मात्र यावेळी विवाहाच्या निमित्ताने समाजप्रबोधन आणि साहित्याच्या माध्यमातून विचारविनिमय होणे हे निश्चितच कौतुकास्पद होते. ‘सुराबा’ या कादंबरीच्या प्रकाशनाचे श्रेय डॉ. बालाजी जाधव यांच्या ‘पंचफुला प्रकाशन, छत्रपती संभाजीनगर’ यांना जाते. प्रकाशक म्हणून त्यांनी सांगितले की, “आम्ही नेहमीच अशा साहित्याला प्राधान्य देतो जे समाजात परिवर्तन घडवू शकेल. ‘सुराबा’ ही त्याच प्रकारची कादंबरी आहे. तिचं प्रत्येक पान वाचकाला अंतर्मुख करतं.” या कादंबरीस प्राचार्य बी. एन. पाटील सर यांची प्रस्तावना लाभली असून त्यांनी सुराबाच्या कथानकावर सखोल भाष्य करताना सांगितले होते की, “ही कहाणी जरी एका मुलाभोवती फिरते, तरी तिचा केंद्रबिंदू म्हणजे समाजातील तळागाळातील भावभावनांचे प्रतिनिधित्व करणारा एक पात्र. हे पात्र वास्तवदर्शी आहे आणि आज अनेक ठिकाणी वंचित असलेल्या मुलांमध्ये हेच व्यक्तिमत्त्व आपल्याला दिसते.” एस्.ए.पाटील सर नांद्रेकर यांनी या कादंबरीच्या लेखनामागील प्रेरणा विशद करताना सांगितले की, “मी स्वतः समाजातील अनेक दु:खद गोष्टी जवळून पाहिल्या आहेत. या पात्रात माझ्या अनुभवांचं आणि अनेक अनाथ, उपेक्षित मुलांच्या कहाण्यांचं एकत्रित प्रतिबिंब आहे. मला वाटतं ही गोष्ट लिहून मी त्यांच्यासाठी एक आवाज उभा केला आहे.” कार्यक्रमात अनेकांनी कादंबरी खरेदी केली आणि तिच्या प्रतींचा खास संग्रह केला. उपस्थितांनी ही कादंबरी शाळा, महाविद्यालय, सार्वजनिक ग्रंथालयात पोहोचवण्याची गरजही व्यक्त केली. विशेषतः शिक्षक वर्गाने याचा उपयोग विद्यार्थ्यांच्या संवेदनशीलतेच्या जडणघडणीसाठी करण्याचा निर्धार व्यक्त केला. ‘सुराबा’ हे पात्र वाचकाला केवळ सहवेदना शिकवत नाही, तर संघर्षातून यशाकडे नेणारा मार्गही दाखवतो. त्यामुळे ही कादंबरी सामाजिक परिवर्तनाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची ठरते. वडीलधारी पिढीला सामाजिक जबाबदारीची जाणीव करून देणारी, आणि नव्या पिढीला प्रेरणा देणारी ही कथा — काळाच्या कसोटीतून नक्कीच उतरते. कार्यक्रमात उपस्थित असलेल्या शिक्षक, डॉक्टर, कायदेविषयक क्षेत्रातील अधिकारी व सामाजिक कार्यकर्त्यांनी ‘सुराबा’सारख्या कादंबरींचे वाचन युवकांसाठी आवश्यक असल्याचे मत मांडले. विशेषतः सामाजिक क्षेत्रात काम करणाऱ्या संस्थांनी या कादंबरीचा वापर मार्गदर्शन साहित्य म्हणून करण्याची तयारी दर्शवली. कार्यक्रमाच्या शेवटी प्रमुख पाहुण्यांच्या हस्ते लेखक एस्.ए.पाटील सर यांचा विशेष सत्कार करण्यात आला. त्यांच्या लेखनातील सामाजिक भान, वास्तवाचा समतोल मांडणी आणि भावनिक सूक्ष्मता याचे सर्वांनी मुक्तकंठाने कौतुक केले. पाचोरा येथील हा सत्कार कार्यक्रम केवळ एक सन्मान सोहळा नसून समाजाला साहित्याच्या माध्यमातून आरसा दाखवणारा एक संवेदनशील उपक्रम ठरला. ‘सुराबा’ ही कादंबरी ज्या प्रकारे एका विवाहप्रसंगी समाजाशी संवाद साधणाऱ्या मंचावर पोहोचली, ते पाहता अशा साहित्यकृती भविष्यात प्रत्येक घरात, शाळेत आणि वाचनालयात पोहोचल्या पाहिजेत. समाजाच्या दुर्लक्षित घटकांवरील प्रकाश टाकणारे हे लेखन म्हणजे काळाच्या गर्भात दडलेले खरे सामाजिक दायित्व आहे. अशा प्रेरणादायी कादंबरीचे लेखन करणाऱ्या लेखकाचे आणि या उपक्रमाचे आयोजन करणाऱ्या प्रत्येकाचे मनःपूर्वक अभिनंदन आणि आभार मानावे तितके थोडेच आहेत.

पाचोरा-भडगाव मतदारसंघ हा गेल्या अनेक वर्षांपासून राजकीयदृष्ट्या अत्यंत चुरशीचा आणि तितकाच मतभेदांनी व्यापलेला मतदारसंघ राहिला आहे. येथे पक्षांची वर्चस्वाची लढाई ही स्थानिक पातळीवरच्या नेतृत्वाच्या बळावर लढली जाते, जिथे जनतेशी नातं, संघर्षाची पार्श्वभूमी ठराविक दिशा देतो. याच पार्श्वभूमीवर आगामी स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांची रणनीती आखताना भारतीय जनता पार्टीने जर खरोखरच पाचोरा-भडगावमध्ये स्वतःचं वर्चस्व प्रस्थापित करायचं ठरवलं असेल, तर माजी आमदार दिलीपभाऊ वाघ यांचा भाजप पक्षप्रवेश हा आजच्या घडीला सर्वात निर्णायक आणि तितकाच अनिवार्य असा टप्पा ठरतो. दिलीपभाऊ वाघ हे पाचोरा-भडगावमधील राजकारणात फक्त

एक नाव नाही तर ते एक राजकीय वादळ आहे. कारण त्यांचे पिताश्री स्व. आमदार आप्पासाहेब ओ. ना. वाघ यांच्यापासून सुरू झालेला जनतेसाठी संघर्ष, कार्य, अनुभव आणि लोकसमस्या सोडविण्याची परंपरा आजही त्यांच्यामार्फत समर्थपणे सुरू आहे.दिलीप भाऊ वाघ यांचीच नव्हे तर संपूर्ण वाघ परिवाराची ही एक विश्वासार्ह आणि जनतेशी जोडलेली प्रतिमा आजही ताजी आहे. त्यांनी आमदार असताना केलेल्या विकासकामांपासून ते वेळोवेळी कार्यकर्त्यांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहण्यापर्यंतचा त्यांचा प्रवास नागरिकांच्या मनात आदराचे स्थान निर्माण करतो. ते कुठल्याही पक्षाचे पदाधिकारी नसतानाही मतदारसंघातील प्रश्नांवर सातत्याने आवाज उठवत राहतात. त्यामुळेच भाजपच्या स्थानिक कार्यकर्त्यांमध्येही त्यांच्या नावाबाबत आदर आणि विश्वास आहे. अशा नेतृत्वाला जर वेळीच सामावून घेतले नाही, तर त्याचा राजकीय तोटा हा फक्त मतांचे विभाजन नव्हे तर कार्यकर्त्यांच्या मनोबलाच्या घसरणीच्या स्वरूपात भाजपला सहन करावा लागू शकतो. भाजपमध्ये दिलीपभाऊ वाघ यांचा प्रवेश ही एक केवळ औपचारिकता राहिलेली असून, पक्षश्रेष्ठींपासून स्थानिक पातळीपर्यंत बहुसंख्य कार्यकर्त्यांनी याबाबत सकारात्मक भूमिका घेतली आहे. मात्र, हा प्रवेश नेमका कोणत्या दिवशी आणि कुठल्या कार्यक्रमात घ्यायचा, यावरच सध्या निर्णय प्रक्रिया थांबलेली दिसते. ही विलंबित प्रक्रिया जर अधिक काळ चालू राहिली, तर त्यामुळे संधी गमावण्याचा धोका निर्माण होतोय. कारण पाचोरा-भडगावमध्ये सध्या अनेक लहान-मोठ्या राजकीय गटांचे तगडे मोर्चेबांधणीचे प्रयत्न सुरू आहेत. अन्य पक्षही दिलीपभाऊंसारख्या लोकप्रिय नेतृत्वाला आपल्या गोटात खेचण्याची रणनीती आखत आहेत. निवडणूक म्हटली की पैसा आला आणि पक्षाकडून पैसा कोणाकडे येईल, कोण किती खर्च करेल, याच वादांमध्येच भाजपचे गट निवडणूक काळात निर्माण होतात आणि आजही आहेत. जर वेळेतच एक संघ, एक छत्र असलेले आणि सर्वांना मान्य असे नेतृत्व – विशेषतः दिलीपभाऊ वाघ यांच्यासारखे – भाजपाला मिळाले नाही, तर त्याचा थेट परिणाम पक्षाच्या पराभवावर होऊ शकतो. या पार्श्वभूमीवर भाजपने जर धोरणात्मक निर्णय घेण्यास उशिर केला तर स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये जिल्हा परिषद, पंचायत समिती, ग्रामपंचायत, नगरपालिका व वॉर्ड पातळीवर भाजपसाठी उमेदवार निवड, प्रचार तंत्र आणि जनतेशी नाळ जोडण्याच्या प्रक्रियेत अडथळे येण्याची शक्यता आहे. माजी आमदार दिलीपभाऊ वाघ यांची जनाधाराची ताकद ही केवळ त्यांच्या वैयक्तिक प्रभावामुळे नाही, तर वाघ परिवाराने वर्षानुवर्षे जपलेल्या कार्यकर्त्यांच्या मजबूत संघटनेमुळे आहे. त्यांनी स्वतःच्या कुटुंबातून आणि कार्यकर्त्यांमधून अनेक उमेदवार घडवले आहेत. त्यामुळे त्यांचा भाजपमध्ये प्रवेश होणे, म्हणजे एकाचवेळी शेकडो निष्ठावान कार्यकर्त्यांचे पक्षात स्वागत होणे. आज भाजपमध्ये स्थानिक पातळीवर पाचोरा व भडगाव तालुक्यासाठी स्वकर्तृत्व व नेतृत्व असलेल्या व्यक्तिमत्त्वाच्या उणीवांची चर्चा खुलेपणाने केली जात आहे. अशावेळी जर दिलीपभाऊ वाघ यांचा प्रवेश निश्चित वेळेत झाला, तर तो पक्षासाठी एक नवा बळ निर्माण करणारा ठरेल. त्यामुळे पक्षाने या प्रवेश प्रक्रियेतील अनावश्यक विलंब टाळून तत्काळ तारीख आणि व्यासपीठ निश्चित करणे गरजेचे आहे. दिलीपभाऊंचा भाजपमध्ये प्रवेश म्हणजे आगामी नगरपालिका, पंचायत समित्या, जिल्हा परिषदा यांमधील निवडणुकांच्या दृष्टीने एक दूरदृष्टीपूर्ण निर्णय ठरेल. दिलीपभाऊ वाघ यांच्यावर केवळ त्यांच्या समर्थकांचा नाही, तर सामान्य नागरिकांचाही विश्वास आहे. त्यांनी वेळोवेळी आपल्या वक्तव्यांमधून, माध्यमांमधून लोकशाही विषयीची आपली निष्ठा स्पष्ट केली आहे. त्यांची कोणतीही राजकीय घाई नसून जनतेसाठी योग्य व्यासपीठाची निवड करण्याची भूमिका त्यांनी कायम ठेवली आहे. अशा नेतृत्वास जर भाजपने वेळेत स्वीकारले, तर संपूर्ण भागात एक नवा राजकीय स्फोट घडू शकतो, जो भाजप विरोधकांसाठी मोठा धक्का ठरू शकतो. भाजपचे स्थानिक कार्यकर्तेही या संभाव्य प्रवेशाकडे आशेने पाहत आहेत. अनेक वॉर्डांत कार्यकर्त्यांनी आपली रणनीती आधीच तयार ठेवली असून, दिलीपभाऊ वाघ यांच्या नेतृत्वात लढा देण्यास उत्सुक आहेत. मात्र हा उत्साह जर वेळेत दिशा मिळाली नाही, तर तो हळूहळू नकारात्मकतेत बदलू शकतो. नेतृत्वाच्या पातळीवरच्या गोंधळाचा फटका थेट कार्यकर्त्यांच्या मनोबलाला बसतो आणि हेच मोठ्या पक्षासाठी घातक ठरते. भाजपने मागील काही वर्षांत पाचोरा-भडगावमध्ये मोठी कामगिरी केलेली नसली, तरी संघटनात्मक पातळीवर त्यांनी आपले अस्तित्व टिकवून ठेवले आहे. आता हा अस्तित्व टिकवण्याचा टप्पा नाही, तर वर्चस्व प्रस्थापित करण्याचा टप्पा आहे. आणि तो टप्पा पूर्णत्वास नेण्यासाठी दिलीपभाऊ वाघ यांच्यासारखे मजबूत, सर्वसमावेशक, लोकाभिमुख आणि मतदारांशी जोडलेले नेतृत्व आवश्यक आहे. या प्रवेशात विलंब झाल्यास, तो एक राजकीय संधी व नेतृत्व गमावण्यासारखा ठरेल. भविष्यात जर स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये भाजपला बहुमत मिळवायचे असेल, तर निर्णय क्षणाचाही विलंब न करता घेणे अत्यावश्यक आहे. कारण लोकशाहीत वेळेवर घेतलेला निर्णय हा विजयाचा पाया ठरतो आणि उशीर झालेला निर्णय केवळ पश्चातापास कारणीभूत ठरतो. एकंदर विचार करता, दिलीपभाऊ वाघ यांचा भाजप प्रवेश ही केवळ एक औपचारिक गोष्ट नसून, पाचोरा-भडगाव मतदारसंघातील राजकीय समीकरणात एक निर्णायक मोड ठरणार आहे. भाजपचे भविष्य उज्ज्वल करायचे असेल, तर वेळ न घालवता हा ऐतिहासिक निर्णय तातडीने घेणे हेच पक्षहिताचे ठरेल. अन्यथा भाजपसाठी ही एक अपूर्ण घडी आणि गमावलेली संधी ठरू शकते, जी भविष्यातील निवडणुकांमध्ये मोठा धक्का ठरू शकतो.

मुंबई (गुरुदत्त वाकदेकर) : सनरायझर्स हैदराबादने लखनौ सुपर जायंट्सचा सहा विकेट्सने पराभव केला आणि त्यांना प्लेऑफच्या शर्यतीतून बाहेर काढले. अशाप्रकारे, ऋषभ पंतच्या नेतृत्वाखालील संघ प्लेऑफच्या शर्यतीतून बाहेर पडलेला पाचवा संघ बनला. सोमवारी खेळल्या गेलेल्या सामन्यात, नाणेफेक गमावून प्रथम फलंदाजी केल्यानंतर लखनौने २० षटकांत सात गडी गमावून २०५ धावा केल्या. प्रत्युत्तरात, हैदराबादने १८.२ षटकांत चार गडी गमावून २०६ धावा केल्या आणि सामना जिंकला. त्यांच्याकडून अभिषेक शर्माने सर्वाधिक ५९ धावा केल्या. लखनौकडून दिग्वेश राठीने दोन तर विल्यम ओ’रोर्क आणि शार्दुल ठाकूरने प्रत्येकी एक विकेट घेतली.
लक्ष्याचा पाठलाग करताना हैदराबादने या सामन्यात धक्कादायक सुरुवात केली. अथर्व तायडे १३ धावा करून बाद झाला. यानंतर, अभिषेक शर्माने इशान किशनसह डावाची जबाबदारी घेतली. दोघांमध्ये दुसऱ्या विकेटसाठी ३५ चेंडूत ८२ धावांची भागीदारी झाली. २० चेंडूत ५९ धावा करून अभिषेक बाद झाला. त्याला शार्दुल ठाकूरने दिग्वेश राठीकरवी झेलबाद केले. 
यानंतर इशान किशनला हेनरिक क्लासेनची साथ मिळाली. दोघांनीही काही चांगले फटके मारले आणि ४१ धावा जोडल्या. किशन २८ चेंडूत ३५ धावा काढून बाद झाला तर क्लासेन ४७ धावा काढून तंबूमध्ये परतला. दरम्यान, कामिंदू मेंडिस ३२ धावा काढून रिटायर्ड हर्ट झाला. तो हॅमस्ट्रिंगशी झुंजत असल्याचे दिसून आले. अनिकेत वर्मा आणि नितीश कुमार रेड्डी प्रत्येकी पाच धावांवर नाबाद राहिले.
त्याआधी, मिचेल मार्श आणि एडेन मार्कराम यांनी स्फोटक फलंदाजी करून लखनौला चांगली सुरुवात करून दिली होती. पहिल्या विकेटसाठी दोघांमध्ये ११५ धावांची भागीदारी झाली जी हर्ष दुबेने मोडली. त्याने मार्शला आपला बळी बनवले, जो ३९ चेंडूत ६५ धावा करून तंबूमध्ये परतला. दरम्यान, हर्षल पटेलने मार्करामला त्रिफळाचीत केले. तो ३८ चेंडूत ६१ धावा करून बाद झाला. दोघांनीही त्यांच्या कारकिर्दीतील पाचवे अर्धशतक झळकावले. लखनौकडून निकोलस पूरनने ४५ धावा केल्या तर कर्णधार ऋषभ पंतची बॅट पुन्हा एकदा शांत राहिली. त्याने फक्त सात धावा केल्या. आयुष बदोनी तीन, अब्दुल समद तीन आणि शार्दुल ठाकूर चार धावा करून बाद झाले. तर, आकाश दीप सहा धावांवर नाबाद राहिला आणि रवी बिश्नोई खाते न उघडता नाबाद राहिला. हैदराबादकडून इशान मलिंगाने दोन तर हर्ष दुबे, हर्षल पटेल आणि नितीश कुमार रेड्डी यांनी प्रत्येकी एक विकेट घेतली.

मुंबई (गुरुदत्त वाकदेकर) : सांस्कृतिक कार्य संचालनालयाच्या वतीने आयोजित ३५ व्या महाराष्ट्र राज्य मराठी व्यावसायिक नाट्य स्पर्धेच्या अंतिम फेरीत स्क्रिप्टीज क्रिएशन्स प्रस्तुत ‘असेन मी.. नसेन मी…’ या नाटकाने ७ लाख ५० हजार रुपयांचे प्रथम पारितोषिक पटकावून गौरव प्राप्त केला आहे. ही घोषणा संचालनालयाचे संचालक बिभीषण चवरे यांनी प्रसिध्दीपत्रकाद्वारे केली.

मुख्य पारितोषिक विजेते नाटके:

प्रथम पारितोषिक (₹७.५० लाख):
असेन मी.. नसेन मी… – संस्था: स्क्रिप्टीज क्रिएशन्स
द्वितीय पारितोषिक (₹४.५० लाख):
वरवरचे वधुवर – संस्था: कलाकारखाना आणि शांताई
तृतीय पारितोषिक (₹३ लाख):
उर्मिलायन – संस्था: सुमुख चित्र

इतर पारितोषिके:

दिग्दर्शन:

प्रथम (₹१,५०,०००): अमृता सुभाष (असेन मी.. नसेन मी…)
द्वितीय (₹१,००,०००): अद्वैत दादरकर (शिकायला गेलो एक)
तृतीय (₹५०,०००): विराजस कुलकर्णी (वरवरचे वधुवर)

नाट्यलेखन:

प्रथम (₹१,००,०००): संदेश कुलकर्णी (असेन मी.. नसेन मी…)
द्वितीय (₹६०,०००): शेखर ढवळीकर (नकळत सारे घडले)
तृतीय (₹४०,०००): सुनिल हरिश्चंद्र व स्मिता दातार (उर्मिलायन)

प्रकाश योजना:

प्रथम (₹४०,०००): प्रदीप मुळ्ये (गोष्ट संयुक्त मानापमानाची)
द्वितीय (₹३०,०००): शितल तळपदे (मास्टर माईंड)
तृतीय (₹२०,०००): चेतन ढवळे (उर्मिलायन)

नेपथ्य:

प्रथम (₹४०,०००): प्रदीप मुळ्ये (असेन मी.. नसेन मी…)
द्वितीय (₹३०,०००): प्रदीप पाटील (वरवरचे वधुवर)
तृतीय (₹२०,०००): संदेश बेंद्रे (ज्याची त्याची लव्हस्टोरी)

संगीत दिग्दर्शन:

प्रथम (₹४०,०००): निषाद गोलांबरे (वरवरचे वधुवर)
द्वितीय (₹३०,०००): निनाद म्हैसाळकर (उर्मिलायन)
तृतीय (₹२०,,०००): साकेत कानिटकर (असेन मी.. नसेन मी…)

वेशभूषा:

प्रथम (₹४०,०००): मयुरा रानडे (गोष्ट संयुक्त मानापमानाची)
द्वितीय (₹३०,०००): मंगल केंकरे (सूर्याची पिल्ले)
तृतीय (₹२०,०००): सुनिल हरिश्चंद्र (उर्मिलायन)

रंगभूषा:

प्रथम (₹४०,०००): उदयराज तांगडी (उर्मिलायन)
द्वितीय (₹३०,०००): राजेश परब (गोष्ट संयुक्त मानापमानाची)
तृतीय (₹२०,०००): सुरेंद्र चव्हाण व कौशल तांबे (असेन मी.. नसेन मी…)

उत्कृष्ट अभिनयासाठी रौप्यपदक व ₹५०,०००/-:

पुरुष कलाकार:

प्रशांत दामले (शिकायला गेलो एक)
ऋषिकेश शेलार (शिकायला गेलो एक)
आनंद इंगळे (नकळत सारे घडले)
सुव्रत जोशी (वरवरचे वधुवर)
ओंकार राऊत (थेट तुमच्या घरातून)

स्त्री कलाकार:

निना कुलकर्णी (असेन मी.. नसेन मी…)
शुभांगी गोखले (असेन मी.. नसेन मी…)
निहारिका राजदत्त (उर्मिलायन)
सखी गोखले (वरवरचे वधुवर)
शर्मिला शिंदे (ज्याची त्याची लव्हस्टोरी)

दि. ६ ते १६ मे २०२५ दरम्यान छत्रपती शिवाजी नाट्यमंदिर, दादर (प.) येथे पार पडलेल्या या स्पर्धेत एकूण १० व्यावसायिक नाटके सादर करण्यात आली. प्रेक्षकांची उदंड उपस्थिती आणि रसिकांची टाळ्यांची पावती यामुळे प्रत्येक प्रयोग गगनभेदी जल्लोषात रंगला.

परीक्षक म्हणून विजय गोखले, संजय डहाळे, मिलिंद शिंदे, आशा शेलार आणि लिना भागवत यांनी जबाबदारी पार पाडली.

सांस्कृतिक कार्य विभागाचे अपर मुख्य सचिव विकास खारगे यांनी विजेत्या सर्व कलाकारांचे अभिनंदन केले. सांस्कृतिक कार्य मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांनी विजेते नाट्यनिर्माते, दिग्दर्शक, लेखक व सर्व सन्मानित कलावंतांचे मन:पूर्वक अभिनंदन करत पुढील वाटचालीसाठी शुभेच्छा दिल्या. ह्या स्पर्धेसाठी समन्वयक म्हणून राकेश तळगावकर यांनी उल्लेखनीय कामगिरी केली.

या स्पर्धेतील यशस्वी कलावंतांनी पुन्हा एकदा मराठी रंगभूमीचा लौकिक उंचावला आहे. भविष्यातही अशीच दर्जेदार निर्मिती रसिकांना पाहायला मिळो, हीच अपेक्षा!

नवी मुंबई (गुरुदत्त वाकदेकर) : साहित्य, कला आणि संस्कृतीच्या त्रिवेणी संगमातून सजणार आहे नवी मुंबई! नवरंग साहित्य संस्कृती आणि कला मंडळ, नवी मुंबई यांच्या वतीने आयोजित ‘२रे एकदिवसीय रंगधनु नवरंग साहित्य संमेलन २०२५’ हा बहुप्रतिक्षित साहित्यिक सोहळा रविवार, ८ जून २०२५ रोजी सकाळी १० वाजता, कोपरखैरणे येथील ‘ज्ञानविकास शिक्षण संकुल सभागृहात’ रंगणार आहे.

संमेलनाच्या अध्यक्षपदाची धुरा ज्येष्ठ साहित्यिक श्री. एल. बी. पाटील यांच्याकडे असून, स्वागताध्यक्ष म्हणून ज्येष्ठ सामाजिक नेते श्री. पी. सी. पाटील उपस्थित राहणार आहेत. संमेलनाचे उद्घाटन मान्यवरांच्या उपस्थितीत भव्य समारंभाने होणार आहे.

पहिल्या सत्रात, नवरंगचे अध्यक्ष गज आनन म्हात्रे लिखित ‘नवी मुंबईच्या प्राचीन ग्रामदेवता’ या संशोधनात्मक पुस्तकाचे प्रकाशन होणार आहे. या ग्रंथाचे ऐतिहासिक व सांस्कृतिक महत्त्व अधोरेखित करणारे हा रंगहीन सोहळा ठरणार आहे.

यानंतर, नवी मुंबईतील सहा गुणी कलाकारांना ‘नवरंग कलारत्न पुरस्कार २०२५’ प्रदान करण्यात येणार आहे. साहित्य, कला, लोकसंस्कृती आणि समाजकार्य क्षेत्रातील मान्यवरांची या पुरस्कारासाठी निवड करण्यात आली असून, त्यांची नावे संमेलनस्थळी जाहीर केली जातील.

दुसऱ्या सत्रात, ‘आजचे पुस्तक – दिशा आणि दशा’ या विषयावर सखोल परिसंवाद आयोजित करण्यात आला आहे. या परिसंवादाचे अध्यक्ष ज्येष्ठ साहित्यिक श्री. देविदास पोटे हे असतील. या चर्चासत्रात नामवंत लेखक, समीक्षक आणि वाचक सहभागी होणार आहेत.

तिसऱ्या आणि अंतिम सत्रात, प्रसिद्ध साहित्यिका प्रतिभा सराफ यांच्या अध्यक्षतेखाली खुल्या कवीसंमेलनाचे आयोजन होणार आहे. विविध काव्यप्रकारांचा आस्वाद घ्यायची ही एक पर्वणी ठरणार आहे. नवी मुंबईसह ठाणे, मुंबई, पुणे येथील अनेक नवोदित आणि ज्येष्ठ कवी यात सहभागी होणार आहेत.

संमेलनाचे संयोजक गज आनन म्हात्रे यांनी संपूर्ण कार्यक्रमाची माहिती दिली असून, अधिक माहितीसाठी 9323172614 ह्या क्रमांकावर संपर्क साधण्याचे आवाहन केले आहे.

साहित्यप्रेमींनी या बहारदार सांस्कृतिक सोहळ्यास उपस्थित राहून साहित्यिक आनंदाची अनुभूती घ्यावी, असे आवाहन आयोजकांकडून करण्यात आले आहे.

पाचोरा- नगरपालिकेचे मुख्याधिकारी मंगेश देवरे व आरोग्य विभाग प्रमुख तुषार नकवाल व स्वच्छता निरीक्षक वीरेंद्र घारू यांनी पदभार स्वीकारल्यापासून प्रशासनाला लोकाभिमुखता आणि कार्यक्षमतेचा नवा चेहरा लाभला आहे. अल्पावधीतच त्यांच्या तात्काळ निर्णयक्षमतेने व कार्यात गुंतलेपणाच्या वृत्तीमुळे त्यांनी केवळ कर्मचाऱ्यांच्याच नव्हे तर सामान्य नागरिकांच्याही मनात विश्‍वासाचे स्थान निर्माण केले आहे. शासकीय अधिकारी असूनसुद्धा जनतेशी प्रत्यक्ष संवाद, त्यांच्या अडचणींची गांभीर्याने दखल, आणि कोणत्याही कामात विलंब न करता तत्परतेने प्रतिसाद देणे ही त्यांच्या कारभाराची ओळख बनली आहे.
याच वृत्तीचा प्रत्यय यंदाच्या पावसाळ्यापूर्वीच्या नालेसफाई मोहिमेतही येतो. नगर परिषदेच्या आरोग्य विभागामार्फत दरवर्षीप्रमाणे यंदाही मान्सूनपूर्व नालेसफाई मोहिमेला जेसीबीच्या सहाय्याने सुरुवात झाली असून, या

उपक्रमात शहरातील जलसंकटाचे मुख्य भाग, जलअडथळे आणि पाण्याचा निचरा अडणारे ठिकाणे लक्षात घेऊन तांत्रिकदृष्ट्या नियोजनबद्ध स्वरूपात काम सुरू करण्यात आले आहे. या उपक्रमाची सुरुवात रेल्वे उड्डाणपूलजवळील म्हसोबा मंदिर परिसर, स्टेट बँक कॉलनी, गांधी सेवा सोसायटी जवळील क्षेत्र आणि बिस्मिल्ला नगर भागातून करण्यात आली आहे. या भागांमध्ये पूर्वीही पावसात पाणी साचण्याच्या समस्या जाणवायच्या. त्यामुळे यंदा या भागांना प्राधान्य देत मोठ्या यंत्रसामग्रीच्या साहाय्याने खोल नालेसफाई केली जात आहे. मुख्याधिकारी मंगेश देवरे यांच्या मार्गदर्शनाखाली आरोग्य विभाग प्रमुख तुषार नकवाल व स्वच्छता निरीक्षक वीरेंद्र घारू यांच्या देखरेखीखाली ही मोहीम प्रगतीपथावर आहे.
हे कार्य केवळ यंत्रणेपुरते मर्यादित न ठेवता पाचोरा नगरपालिकेचे मुख्य अधिकारी मंगेश देवरेसाहेब यांच्या मार्गदर्शनाखाली नगरपालिकेच्या इतर विभागाच्या अधिकारी व कर्मचारीवर्गाने देखील स्वतःला आपापल्या जबाबदाऱ्या पार पाडण्यासाठी पूर्णतः झोकून दिले आहे. नागरिकांच्या तक्रारी, सुचना आणि मागण्या या मोहीमेत समाविष्ट करण्यात आल्या असून, प्रशासन व नागरीक यांच्यातील ही संवादसाखळी आता विश्वासार्हतेच्या दिशेने पुढे जात आहे. आरोग्य विभागातर्फे येत्या काही दिवसांत शहरातील इतर नाले आणि पाण्याचा निचरा होणाऱ्या प्रमुख वाहिन्यांचीही स्वच्छता पूर्ण केली जाईल, असे आरोग्य विभागाने स्पष्ट केले आहे.
या मोहिमेच्या दुसऱ्या टप्प्यांतर्गत, नगरपरिषदेकडून साथीच्या रोगांचा संभाव्य प्रसार लक्षात घेऊन प्रतिबंधात्मक उपाययोजनाही हाती घेण्यात आल्या आहेत. विशेषतः डेंग्यू, मलेरिया, हिवताप, गॅस्ट्रो यांसारख्या रोगांचा धोका टाळण्यासाठी प्रतिबंधात्मक फवारणी मोहिमेला देखील गती देण्यात आली आहे. 16 मे 2025 पासून या मोहिमेला श्रीराम चौक, जवाहर हौसिंग सोसायटी, बाहेरपुरा इत्यादी भागांमधून सुरुवात करण्यात आली आहे. या मोहिमेत केवळ कीटकनाशक फवारणीच नव्हे तर घराघरांत जाऊन स्वच्छता व पाण्याची साठवणूक योग्य पद्धतीने करावी याबाबत जनजागृती केली जात आहे.
या मोहिमेत सूक्ष्म नियोजन करून शहरातील विविध प्रभागांमध्ये टप्प्याटप्प्याने फवारणी केली जाणार असून, दररोज नकाशा आणि विभागनिहाय कार्यक्रम ठरवून कार्यवाही केली जाईल. यासाठी नगरपालिकेने स्वतंत्र यंत्रणा तयार केली असून, अनुभवी कर्मचाऱ्यांची नियुक्ती करण्यात आली आहे. ही फवारणी केवळ सार्वजनिक जागांपुरती मर्यादित न ठेवता, शाळा, रुग्णालये, बाजारपेठा, मंडई, बस स्थानके अशा गर्दीच्या ठिकाणीही प्रभावीपणे केली जाणार आहे.
मुख्याधिकारी मंगेश देवरे साहेब यांनी या संपूर्ण मोहिमेबाबत नागरिकांना आवाहन केले आहे की, स्वच्छता ही केवळ नगरपरिषदेची जबाबदारी नसून प्रत्येक नागरिकाने आपल्या परिसराची स्वच्छता राखली पाहिजे. त्यांनी असेही सुचवले की, नागरिकांनी पावसाळ्याच्या पार्श्वभूमीवर उकळलेले पाणीच प्यावे, ओलसर व कुजलेले अन्नपदार्थ टाळावेत, व आपल्या परिसरात साचलेल्या पाण्याबाबत त्वरित आरोग्य विभागाशी संपर्क साधावा.
या मोहिमेमध्ये नागरिकांचा सहभाग वाढावा म्हणून नगरपालिकेकडून विशेष जनजागृती अभियानही राबवले जाणार आहे. शाळांमध्ये आरोग्य विषयक चर्चासत्रे, महिलांसाठी मार्गदर्शन सत्रे, तसेच युवक मंडळांमार्फत पोस्टर, भित्तीपत्रक, बॅनर लावून जनजागृती केली जाईल. यासाठी सामाजिक संस्थांचाही सहभाग घेतला जाणार असून, या कार्यात ‘स्वच्छ पाचोरा – निरोगी पाचोरा’ हा मूलमंत्र देण्यात आला आहे.
याच पार्श्वभूमीवर नागरिकांनी देखील स्वयंस्फूर्तीने आपल्या परिसरातील घाण, प्लास्टिक कचरा, पाण्याची साचलेली ठिकाणे स्वच्छ ठेवावीत, तसेच आरोग्य विभागाशी सहकार्य करावे. यामुळेच एकात्मिक प्रयत्नांद्वारे पाचोरा शहरास येत्या पावसाळ्यात साथीच्या रोगांपासून सुरक्षित ठेवणे शक्य होईल.
मुख्याधिकारी मंगेश देवरेसाहेब यांचा कार्यशैलीतील पारदर्शकता, प्रत्येक विभागाशी संवाद साधण्याची शैली आणि जनहिताचे भान ठेवत केलेली कामांची अंमलबजावणी यामुळे पाचोरा नगरपालिकेचे कामकाज अधिकाधिक लोकाभिमुख होत चालले आहे. या मोहिमेद्वारे ‘स्वच्छता आणि आरोग्य’ या दोन्ही अंगांनी प्रशासनाने पुढाकार घेऊन एक आदर्श निर्माण केला आहे, जो इतर नगरपरिषदांसाठी देखील प्रेरणादायी ठरेल.