मुंबई (गुरुदत्त वाकदेकर) : सेवा मंडळ एज्युकेशन सोसायटी संचालित श्रीमती मणिबेन एम. पी. शाह कला आणि वाणिज्य स्वायत्त महिला महाविद्यालय मराठी विभाग आयोजित ‘शारदोत्सव व्याख्यानमाला २०२५ (वर्ष पाचवे) नवदुर्गा : नवविचार- बहुआयामी स्त्री’ या व्याख्यानमालेत ‘पु. ल. आणि सुनीताबाई सहजीवन’ या विषयावर लेखिका व कथाकथनकार मंजिरी देवरस यांचे व्याख्यान आभासी पद्धतीने आयोजित करण्यात आले होते.

या व्याख्यानात महाराष्ट्राचे लाडके व्यक्तिमत्त्व असलेल्या पु. ल. देशपांडे यांच्या जीवनात त्यांच्या सुविद्य पत्नी सुनीता देशपांडे यांचे किती महत्त्वाचे योगदान होते यावर प्रकाश टाकण्यात आला. पुलंच्या कलागुणांना जपत त्यांना सांभाळणाऱ्या सुनीताबाईंची जीवनयात्रा आणि त्यांची सहचारिणी म्हणून निभावलेली निःस्वार्थी भूमिका यांचे विविध पदर उलगडले गेले.

मंजिरी देवरस म्हणाल्या, “पु. ल. हे एक बहुआयामी व्यक्तिमत्त्व होते. त्यांच्या आयुष्यात सुनीताबाईंचे योगदान मोठे आहे. त्यांच्या लिखाणात एकमेकांबद्दलच्या भावना आणि आठवणींचा सुंदर मिलाफ दिसतो. हे जोडपे म्हणजे जणू शिस्तप्रिय लेखणीच. भाई हा एक जातिवंत कलावंत आहे, त्यामुळे त्याने क्षणोक्षणी लोकांना आनंद देण्यासाठी लिहित राहावं, असे उद्गार सुनीताबाई काढायच्या. एका सर्वगुणसंपन्न, निःस्वार्थी पत्नीचे पतीविषयी असणारे हृदयस्पर्शी बोल यातून दिसतात आणि सहजीवनाचे सशक्त दर्शन घडते.”

सदर कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन तृतीय कला शाखेतील मनिषा शिलवंत हिने केले. परिचय एकता पारकर यांनी करून दिला तर आभार प्रदर्शन कनिष्ठ महाविद्यालयाच्या मराठी विभाग प्रमुख प्रा. नेहा भोसले यांनी केले. कार्यक्रमास प्राध्यापक वृंद, शिक्षकेतर कर्मचारी आणि मोठ्या संख्येने विद्यार्थिनी उपस्थित होत्या.

पाचोरा – येथील शिक्षण क्षेत्रात लौकिक प्राप्त केलेल्या श्री. शेठ मुरलीधरजी मानसिंगका महाविद्यालयात कवयित्री बहिणाबाई चौधरी उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठाच्या पीएम-उषा सॉफ्ट कॉम्पोनन्ट अंतर्गत कौन्सिलिंग फॉर बॉईज अँड गर्ल्स या विषयावर एक दिवसीय कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले. या कार्यशाळेचे उद्दिष्ट महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांच्या मानसिक, शैक्षणिक आणि सामाजिक जाणीवा अधिक दृढ करून त्यांना भविष्यातील आव्हानांसाठी सक्षम बनविणे हे होते. विद्यार्थ्यांच्या व्यक्तिमत्व विकासाच्या दृष्टीने मानसिक आरोग्य, करिअर समुपदेशन, किशोरवयीन अवस्थेतील समस्या व त्यांचे उपाय, तसेच मानसिक आणि शारीरिक स्वच्छतेचे महत्त्व या विविध पैलूंवर तज्ज्ञ मार्गदर्शन कार्यशाळेत देण्यात आले. कार्यशाळेचे उद्घाटन पा. ता. सह. शिक्षण संस्थेचे व्हा. चेअरमन तसेच क.ब.चौ.उ.म. विद्यापीठाचे अधिसभा सदस्य नानासाहेब व्ही.टी. जोशी यांच्या शुभहस्ते संपन्न झाले. उद्घाटन प्रसंगी त्यांनी आपल्या भाषणात विद्यार्थ्यांनी आजच्या बदलत्या जगात शैक्षणिक प्रगतीसोबतच मानसिक दृढता आणि शारीरिक स्वास्थ्य जोपासणे अत्यावश्यक असल्याचे अधोरेखित केले. त्यांनी अशा प्रकारच्या कार्यशाळा विद्यार्थ्यांना जीवनातील वास्तव आव्हाने स्वीकारण्याची हिंमत देतात असे सांगत महाविद्यालयीन प्राध्यापकांना आणि विद्यार्थ्यांना या उपक्रमाचा योग्य लाभ घेण्याचे आवाहन केले. या कार्यशाळेत प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित राहिलेल्या जळगाव विद्यापीठ रसायनशास्त्र अभ्यास मंडळाचे चेअरमन डॉ. गुणवंत सोनवणे यांनी विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक आयुष्याचा पाया भक्कम करण्यासाठी नियमित अभ्यास आणि आत्मविश्वासाचे महत्त्व पटवून दिले. विख्यात स्पर्धा परीक्षा मार्गदर्शक प्रा. राजेंद्र चिंचोले यांनी स्पर्धा परीक्षांच्या तयारीत मानसिक ताणाचे व्यवस्थापन कसे करावे यावर व्याख्यान दिले. त्यांनी युवकांनी सातत्य, संयम आणि योग्य दिशेने प्रयत्न केल्यास कोणतेही उद्दिष्ट साध्य करता येते हे आपल्या अनुभवातून स्पष्ट केले. एस.जी. पाटील महाविद्यालय, साक्रीचे मानसशास्त्र प्रा. जयप्रकाश चौबे यांनी किशोरवयीन अवस्थेतील शारीरिक व मानसिक बदल, त्यातून निर्माण होणाऱ्या समस्या आणि त्यांचे उपाय यावर सविस्तर समुपदेशन केले. त्यांनी पालक, शिक्षक आणि विद्यार्थी यांच्यातील संवाद अधिक परिणामकारक करण्याची गरज अधोरेखित केली. डॉ. जी.डी. बेंडाळे महाविद्यालयाच्या डॉ. कीर्ती महाजन यांनी विद्यार्थ्यांना मानसिक तसेच शारीरिक स्वच्छतेचे महत्त्व पटवून दिले. त्यांनी निरोगी शरीरातच निरोगी मन वसते, असे सांगत स्वच्छतेच्या दैनंदिन सवयींचा विद्यार्थ्यांच्या आरोग्यावर दीर्घकालीन सकारात्मक परिणाम होतो हे उदाहरणासह स्पष्ट केले. या कार्यशाळेत चार सत्रांद्वारे विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करण्यात आले. प्रत्येक सत्रात विविध विषयांचा सखोल उलगडा करून विद्यार्थ्यांच्या शंकांचे निरसन करण्यात आले. या कार्यशाळेत केवळ महाविद्यालयातीलच नव्हे तर इतर महाविद्यालयातील विद्यार्थ्यांनीही सहभागी होऊन मोठ्या उत्साहाने कार्यक्रमाचा लाभ घेतला. एकूण 208 विद्यार्थ्यांनी उपस्थिती लावून या उपक्रमाला प्रतिसाद दिला. कार्यशाळेच्या यशस्वी आयोजनासाठी महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. शिरीष पाटील यांनी विशेष प्रयत्न केले. त्यांनी विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी अशा उपक्रमांची आवश्यकता अधोरेखित करत भविष्यातही अशा प्रकारच्या कार्यशाळा सातत्याने आयोजित करण्याचे आश्वासन दिले. उपप्राचार्य डॉ. वासुदेव वले आणि डॉ. जे.व्ही. पाटील यांनीही कार्यशाळेच्या नियोजनात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. कार्यशाळा समन्वयक प्रा. अतुल पाटील तसेच सह-समन्वयक डॉ. योगेश पुरी आणि डॉ. क्रांती सोनवणे यांनी विद्यार्थ्यांच्या सहभागाला चालना देत कार्यक्रमाचे उत्तम नियोजन व यशस्वी पार पाडण्यासाठी कष्ट घेतले. या कार्यशाळेत महाविद्यालयाचे माजी प्राचार्य डॉ. बी.एन. पाटील आणि डॉ. एस.एम. पाटील यांनी उपस्थित राहून विद्यार्थ्यांना मौलिक मार्गदर्शन केले. त्यांच्या अनुभवसंपन्न भाषणामुळे विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक तसेच वैयक्तिक जीवनात सकारात्मक दृष्टीकोन विकसित करण्याची प्रेरणा मिळाली. कार्यशाळेत महाविद्यालयातील सर्व प्राध्यापक व शिक्षकेतर कर्मचारी यांची उपस्थिती होती. त्यांच्या सक्रिय सहभागामुळे कार्यक्रम अधिक उत्साही आणि यशस्वी ठरला. विद्यार्थ्यांना या कार्यशाळेतून मानसिक दृढता, आत्मविश्वास, करिअर नियोजन आणि जीवनाकडे सकारात्मक दृष्टीकोन मिळाल्याचे समाधान सर्वांनी व्यक्त केले. या प्रकारच्या कार्यशाळांमुळे विद्यार्थ्यांचा केवळ शैक्षणिक दर्जा उंचावत नाही तर त्यांच्या व्यक्तिमत्व विकासालाही चालना मिळते. महाविद्यालयाने घेतलेला हा उपक्रम परिसरातील इतर शैक्षणिक संस्थांसाठी प्रेरणादायी ठरणार आहे यात शंका नाही.

दिल्ली (गुरुदत्त वाकदेकर) : केंद्र सरकार लवकरच एक स्मार्ट “जॉब डॅशबोर्ड” सुरू करणार आहे. या डॅशबोर्डवर एका क्लिकमध्ये विद्यार्थ्यांना, पालकांना आणि शैक्षणिक संस्थांना भविष्यात कोणत्या क्षेत्रात किती नोकऱ्या उपलब्ध असतील आणि त्या नोकऱ्यांसाठी कोणती कौशल्ये आवश्यक आहेत, हे समजेल. हा उपक्रम ब्रिटनच्या “जॉब्स अँड स्किल्स डॅशबोर्ड” आणि अमेरिकेतील वॉशिंग्टन राज्यातील “लेबर मार्केट अँड क्रेडेन्शियल डेटा डॅशबोर्ड”च्या धर्तीवर राबवला जाणार आहे.

यासाठी केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयाने दूरसंचार आणि आयटी विभागाशी चर्चा केली आहे. ५जी, ६जी, क्वांटम कम्युनिकेशन्स, उपग्रह, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, इंटरनेट ऑफ थिंग्ज, मशीन लर्निंग आणि सेमीकंडक्टर्स यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये भविष्यात किती तज्ञांची गरज भासेल, याबाबत विभागांनी आपली मते मांडली आहेत. या डॅशबोर्डमुळे विद्यार्थ्यांना व पालकांना योग्य अभ्यासक्रम निवडणे सोपे होईल. तसेच शिक्षणानंतर कोणत्या करिअर संधी उपलब्ध होऊ शकतात, याची माहिती आधीच मिळेल.

शैक्षणिक संस्थांना अभ्यासक्रमात आवश्यक बदल करणे, नवे अभ्यासक्रम सुरू करणे किंवा कालबाह्य अभ्यासक्रम बंद करणे याबाबत या डॅशबोर्डकडून दिशा मिळेल. त्यामुळे रोजगारक्षम मनुष्यबळ तयार करण्यात या उपक्रमाची मोलाची भूमिका असेल. सध्या देशात कामगार ब्युरो डॅशबोर्ड, नियतकालिक कामगार दल सर्वेक्षण, भारत स्किल्स पोर्टल, स्किल इंडिया डिजिटल हब आणि असीम पोर्टल कार्यरत आहेत; परंतु ही साधने मुख्यतः भूतकाळातील आकडेवारी, प्रशिक्षण किंवा रोजगार जुळवणीपुरतीच मर्यादित आहेत.

अमेरिका आणि ब्रिटनमध्ये असे डॅशबोर्ड यशस्वीरीत्या चालवले जात आहेत. वॉशिंग्टन राज्यात हा डॅशबोर्ड रोजगार सुरक्षा विभाग आणि वॉशिंग्टन स्टेम या संस्थेकडून चालवला जातो. मे २०२५ मध्ये तेथील रिक्त पदांचा दर ३.७ टक्के होता. ब्रिटनमध्ये शिक्षण मंत्रालयाच्या देखरेखीखालील या पोर्टलवर राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयाच्या आकडेवारीवर आधारित माहिती दिली जाते. जून ते ऑगस्ट २०२५ या काळात ब्रिटनमध्ये तब्बल ७,२८,००० रिक्त पदांची नोंद झाली होती.

भारतामध्ये हा उपक्रम राबवताना विविध मंत्रालये, शैक्षणिक संस्था आणि खाजगी क्षेत्रातील माहिती एका व्यासपीठावर आणणे हे मोठे आव्हान ठरणार आहे. यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर केला जाणार आहे. एआयसीटीई, यूजीसी आणि एनसीव्हीईटी या संस्था या कार्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतील. भविष्यातील रोजगार आणि शिक्षणाच्या दिशा दाखवणारा हा स्मार्ट जॉब डॅशबोर्ड देशातील तरुणांसाठी महत्त्वाची संधी निर्माण करेल.

मुंबई (गुरुदत्त वाकदेकर) : महाराष्ट्र सरकारच्या महत्त्वाकांक्षी “लाडकी बहीण योजना” अंतर्गत आता सर्व पात्र महिला लाभार्थ्यांसाठी ई-केवायसी (e-KYC) प्रक्रिया अनिवार्य करण्यात आली आहे. या निर्णयाचा उद्देश योजनेत पारदर्शकता आणणे, गैरप्रकार टाळणे आणि लाभ फक्त गरजू महिलांपर्यंत पोहोचेल याची खात्री करणे हा आहे.

महिला व बालविकास विभागाने या संदर्भात परिपत्रक जारी केले असून, पुढील दोन महिन्यांत ही प्रक्रिया पूर्ण करणे आवश्यक आहे. आधार कायद्यातील तरतुदीनुसार, कोणत्याही शासकीय योजनेचा लाभ घेण्यासाठी आधार प्रमाणीकरण करणे बंधनकारक आहे. त्यामुळे आता लाडकी बहीण योजनेसाठीही लाभार्थ्यांची पडताळणी ई-केवायसीद्वारे केली जाणार आहे.

ई-केवायसी प्रक्रिया कशी करावी?

१. लाभार्थी महिलांनी https://ladakibahin.maharashtra.gov.in या अधिकृत पोर्टलवर जाऊन ई-केवायसी प्रक्रिया सुरू करावी.

२. या प्रक्रियेत महत्त्वाची कागदपत्रे आणि माहिती अपलोड करावी लागेल.

३. आवश्यक माहितीमध्ये नाव, पत्ता, शिधापत्रिका (रेशन कार्ड) क्रमांक, उत्पन्नाची माहिती आणि आधार कार्डची माहिती यांचा समावेश असेल.

४. सर्व माहिती अपलोड केल्यानंतर ई-केवायसीची प्रक्रिया पूर्ण होईल.

सध्या तांत्रिक कारणांमुळे पोर्टल पूर्णपणे सुरू नाही. मात्र, शासनाने लवकरच ती सुरू होईल असे सांगितले आहे. त्यामुळे सर्व पात्र महिलांनी वेबसाइट वेळोवेळी तपासत राहावे आणि प्रक्रिया सुरू होताच तातडीने पूर्ण करावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

मुंबई (गुरुदत्त वाकदेकर) : मुंबईतील जीएसबी समुदाय भक्तांसाठी आणखी एक खास उत्सव घेऊन येत आहे. दहिसर येथील जीएसबी सभा आयोजित दहिसर दसरा १८वा नवरात्रोत्सव २२ सप्टेंबर ते २ ऑक्टोबर २०२५ दरम्यान सारस्वत कल्चरल अँड रिक्रिएशन सेंटर (जी.एस.बी. गार्डन), एन.एल. कॉम्प्लेक्सजवळ, दहिसर ईस्ट, मुंबई येथे रंगणार आहे. हा उत्सव भक्तांना देवीच्या दिव्य अवतारांचे दर्शन घेऊन त्यांच्या श्रद्धा आणि भक्तिप्रधान अनुभवाचा आनंद घेण्याची अनन्यसाधारण संधी देतो. प्रत्येक दिवशी देवीचे वेगळे रूप दर्शनासाठी सजवले जाते, ज्यामुळे भक्तांना तिच्या प्रत्येक दिव्य अवताराचे पूजन करण्याची संधी मिळते. २००८ मध्ये परमपूज्य श्रीमद् सुधीन्द्र तीर्थ स्वामीजींच्या कृपाशिर्वादाने सुरू झालेला हा उत्सव आज मुंबईतील सर्वाधिक प्रतिष्ठित नवरात्रोत्सवांपैकी एक ठरला आहे.

भव्य दीपोत्सव आणि ‘माँ काली’ची पूजा हे उत्सवाचं मुख्य आकर्षण आहे. अष्टमीच्या दिवशी हजारो दिव्यांच्या प्रकाशाने उजळलेल्या मंडपामध्ये भक्तिभावाने पूजा केली जाते. दिव्यांच्या लुकलुकणाऱ्या प्रकाशात भक्तिगीतांचे स्वर आणि सामूहिक प्रार्थनेचे वातावरण भक्तांना मंत्रमुग्ध करते. उत्सव केवळ श्रद्धेचा नव्हे, तर सेवांचा आदर्शही ठरतो. दरवर्षी ५०,००० हून अधिक भक्तांना महाप्रसाद, पात्र विद्यार्थ्यांना १५–२० लाख रुपयांच्या शिष्यवृत्तीचे वितरण, तर २,००० पेक्षा जास्त मुलांना मोफत शैक्षणिक साहित्य संच प्रदान केले जातात.

समाजसेवा आणि सांस्कृतिक समृद्धी यावरही उत्सव भरपूर भर देतो. नियमित रक्तदान शिबिरे, मोफत आरोग्य तपासण्या आणि सतत चालू असलेली वैद्यकीय मदत समाजकल्याणात जीएसबी सभेची बांधिलकी अधोरेखित करतात. शास्त्रीय नृत्य, भजन-कीर्तन, वाद्यसंगीत आणि दीपोत्सवाची शोभा या सर्वांनी उत्सवाला विशेष ओळख दिली आहे. ह्या ह्या महापर्वाचे यूट्यूब आणि फेसबुक (@GSBSabhaDahisar) वर थेट प्रक्षेपण केले जाणार आहे, ज्यामुळे जगभरातील भक्तही उत्सवाचा अनुभव घेऊ शकतील.

जीएसबी सभा, दहिसर-बोरिवलीचे जयेश प्रभू म्हणाले, “१८ वर्षांपासून दहिसर दसरा हा केवळ सण नव्हे, तर श्रद्धा, सेवा आणि ऐक्याची एक यात्रा आहे. या वर्षीही आम्ही आपल्या परंपरा पुढे नेण्याचे वचन पुन्हा एकदा देत आहोत, तसेच शिक्षण, आरोग्यसेवा आणि अन्नदानाद्वारे समाजाची सेवा करत आहोत. मुंबईकरांना आमच्या नवरात्र उत्सवातील दैवी अनुभव आणि सांस्कृतिक संपन्नतेत सामावून घेण्यासाठी मनःपूर्वक आमंत्रित करतो.”

मुंबई (गुरुदत्त वाकदेकर) : सेवा मंडळ एज्युकेशन सोसायटी संचालित श्रीमती एम पी शाह महिला महाविद्यालयच्या मराठी विभागात शारदोत्सव २०२५ (वर्ष पाचवे) निमित्ताने सुरू झालेल्या ‘‘नवदुर्गा : नवविचार’’ व्याख्यानमालेत पहिले पुष्प विद्यार्थिनींसमोर राजमाता जिजाबाई : स्वराज्य जननी राष्ट्रमाता ह्या विषयावर रंगले.

कार्यक्रमात व्हॉईस कोच, लेखिका व इतिहास कथनकार पद्मश्री राव यांनी राजमाता जिजाबाईंच्या नेतृत्वाचे महत्त्व अधोरेखित केले. त्यांनी सांगितले, ‘‘जिजाबाई हे केवळ मातृत्वाचे नव्हे, तर नेतृत्वाचेही आदर्श आहेत. त्यांचे विचार आणि तत्त्वे आजही विद्यार्थिनींसाठी मार्गदर्शक ठरतात. आजच्या काळात प्रत्येक स्त्रीला त्यांच्यातील जिजाऊ शोधणे आवश्यक आहे. जिजाई आणि शिवबा यांचा संबंध हे एक वेगळेच उदाहरण आहे. शारदोत्सवाच्या माध्यमातून विद्यार्थिनींसमोर जिजाबाईंच्या नवविचारांचे तेजस्वी दर्शन घडवणे ही काळाची गरज आहे.’’

महाविद्यालयाच्या प्राचार्य डॉ. अर्चना पत्की यांनी व्याख्यानमालेस शुभेच्छा दिल्या. उपप्राचार्य डॉ. अवनीश भट आणि कला शाखाप्रमुख डॉ. हिना शाह यांनी सांगितले, ‘‘नऊ दिवस साजरा होणारा शारदोत्सव आणि त्यातून हाताळले जाणारे विषय विद्यार्थिनींच्या सृजनतेला चालना देतात. अशा कार्यक्रमांचे आयोजन ही काळाची गरज आहे.’’

कार्यक्रमाची सुरुवात सहा. प्रा. माधवी पवार यांच्या महालक्ष्मी अष्टकाने झाली. संपूर्ण कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन तृतीय कला शाखेतील अश्विनी चव्हाण यांनी तर आभार प्रदर्शन संघमित्रा पडवणकर यांनी ओघवत्या शैलीत केले. कार्यक्रमास माननीय प्राध्यापकवृंद, ग्रंथालयीन व शिक्षकेतर कर्मचारी आणि मोठ्या संख्येने विद्यार्थिनी उपस्थित होत्या.

मुंबई (गुरुदत्त वाकदेकर) : सेवा मंडळ एज्युकेशन सोसायटी संचालित श्रीमती एम.पी.शाह महिला महाविद्यालयच्या मराठी विभागात शारदोत्सव व्याख्यानमाला २०२५ (वर्ष पाचवे) अंतर्गत ‘‘नवदुर्गा : नवविचार- बहुआयामी स्त्री’’ व्याख्यानमालेच्या दुसऱ्या पुष्पात विद्यार्थिनींसमोर ‘‘गंध सुरांचा ठाव स्त्रीमनाचा’’ ह्या विषयावर संस्कार प्रतिष्ठानच्या विश्वस्त व संगीत विशारद ॲड. सुरेखा भुजबळ यांचे व्याख्यान आयोजित करण्यात आले.

ॲड. सुरेखा भुजबळ म्हणाल्या, ‘‘संगीत आणि सूर हे केवळ संवेदना नाहीत, तर स्त्रीमनाच्या अस्तित्वाचे अविभाज्य भाग आहेत. सुरांमधील गंध जेव्हा स्त्रीच्या कोमल मनाचा ठाव घेतो, तेव्हा खऱ्या अर्थाने स्त्री स्वतःसाठी जगते. शारदोत्सवा निमित्ताने विद्यार्थिनींसमोर ह्या सुंदर विषयावर बोलण्याची संधी मिळाली. पाश्चिमात्य संगीताबरोबरच भारतीय शास्त्रीय व सुगम संगीत महत्त्वाचे आहे; कारण आपल्याला आपली परंपरा जोपासणे आणि वाढवणे आवश्यक आहे.’’

महाविद्यालयाच्या प्राचार्य डॉ. अर्चना पत्की यांनी व्याख्यानमालेस शुभेच्छा दिल्या. कार्यक्रमाची सुरुवात सहा.प्रा. माधवी पवार यांच्या शारदास्तवनाने झाली. संपूर्ण कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन तृतीय कला शाखेतील प्राची रांगळे, परिचय सिद्धी मेमाणे, तर आभार प्रदर्शन कीर्ती नाटेकर यांनी ओघवत्या शैलीत केले. कार्यक्रमास माननीय प्राध्यापकवृंद, ग्रंथालयीन व शिक्षकेतर कर्मचारी आणि मोठ्या संख्येने विद्यार्थिनी उपस्थित होत्या.

पाचोरा – शहराने दिनांक 22 सप्टेंबर रोजी अनुभवलेला पुराचा तांडव अजूनही नागरिकांच्या मनातून गेला नाही. आकाशातून कोसळलेल्या ढगफुटी सदृश्य पावसामुळे तसेच घाटमाथ्यावर झालेल्या अतिवृष्टीमुळे धरणे, नाले, ओढे ओसंडून वाहू लागले आणि त्याचा थेट फटका शहराला बसला. बसस्टॅन्ड परिसर ते रेल्वे उड्डाणपूल, जनता वसाहत, छत्रपती शिवाजी नगर, नागसेन नगर, भीम नगर, सफाई कामगार वसाहत तसेच बसस्टॅन्ड रोड या भागांत पाणी इतक्या झपाट्याने शिरले की, काही कुटुंबांना संसाराचा गडाच वाहून गेला. घरातील कपाटे, अंथरूण, शालेय दप्तर, पुस्तके, गणवेश, किराणा माल, भाकरीचे टोप, अगदी शिजवलेला जेवणाचा भांडाही पाण्यात तरंगताना दिसला. या दृश्याने अनेकांच्या डोळ्यांतून अश्रू ओघळले. नुकसानीची व्याप्ती इतकी होती की शेकडो नागरिकांनी उघड्यावर रात्र काढली. काहींनी छपरावर चढून जीव वाचवला. एक वृद्ध सफाई कामगार वसाहतीतील आजीबाई पत्रकारांशी बोलताना म्हणाल्या, “आमच्या नातवाच्या शाळेच्या पुस्तकांचा गठ्ठा पाण्यात गेला. तो सारखा विचारतो, आता मी शाळेला कसा जाणार? याचे उत्तर माझ्याकडे नाही.” एका गृहिणीने सांगितले, “पाणी घरात इतक्या झपाट्याने आले की दोन वर्षांचा मुलगा गादीवर बसलेला होता, पाणी गादीवर येऊन त्याला उचलून घ्यायला आम्हाला जीवाच्या आकांताने धाव घ्यावी लागली.” या भीषण परिस्थितीची दखल घेऊन पालकमंत्री गुलाबराव पाटील, आपत्ती व्यवस्थापन मंत्री गिरीश महाजन, आमदार किशोर पाटील, माजी आमदार दिलीप वाघ, तसेच स्थानिक नेते अमोल शिंदे व वैशाली सूर्यवंशी यांनी घटनास्थळी भेट देऊन पूरग्रस्तांना धीर दिला. त्यांनी पाचोरा नगरपालिका प्रशासनाला स्पष्ट शब्दांत आदेश दिला की, “नुकसानग्रस्तांना तत्काळ मदत मिळाली पाहिजे, पंचनामे करून अहवाल सादर झाला पाहिजे आणि ज्या कारणामुळे पाणी अडले त्या मुळावर गदा घातली पाहिजे.” यानंतर पाचोरा नगरपालिका प्रशासनाने कठोर पाऊल उचलले. प्रशासक मंगेश देवरे यांनी बुधवारी दिनांक 24 सप्टेंबर रोजी पहाटेपासूनच मोठा फौजफाटा रस्त्यावर उतरवला. जेसीबी, ट्रॅक्टर आणि शेकडो कर्मचाऱ्यांच्या साथीने त्यांनी बसस्टॅन्ड रोडवरील नाले आणि गटारींवरील अतिक्रमण हटवण्याची मोहीम राबवली. छत्रपती शिवाजी नगरातील नाल्यावर उभारलेली सात ते आठ पक्या दुकानांची रांग ही नागरिकांच्या संकटाचे मूळ होती. नाल्यांवर सिमेंटचे बीम टाकून त्यावर लोखंडी अँगल व पत्रे लावून दुकाने बांधली गेली होती. या अतिक्रमणामुळे पाण्याचा नैसर्गिक प्रवाह पूर्णपणे बंद झाला होता. परिणामी पाणी उलटून घरे, वस्त्या पाण्यात बुडत होत्या. या वस्तुस्थितीची प्रचिती घेतल्यानंतर प्रशासक देवरे यांनी कुठलाही विलंब न करता जेसीबीच्या सहाय्याने ती सर्व दुकाने जमिनदोस्त केली. नागरिकांनी हात जोडून या कारवाईला पाठिंबा दर्शवला. फक्त तेवढेच नव्हे तर बसस्टॅन्ड रस्त्यावरील गटारींवर टाकलेले सिमेंटचे ढापे आणि त्यावर बसवलेले दुकानदारांचे अतिक्रमणही पाण्याच्या निचऱ्यास मोठा अडथळा ठरत होते. अनेक नागरिकांनी सांगितले की, “आम्ही कित्येकदा नगरपालिकेकडे तक्रारी दिल्या होत्या, पण अडथळे दूर झाले नाहीत. त्यामुळे पावसात आमची घरे नेहमी पाण्याखाली जातात.” या वेदना ऐकून प्रशासक देवरे यांनी सर्व ढापे तोडून टाकण्याचा निर्णय घेतला. काही तासांतच त्या गटारी पुन्हा मोकळ्या झाल्या. मोहिम सुरू करण्यापूर्वी पाचोरा नगरपालिका प्रशासनाने सर्व दुकानदारांना नोटिसा देऊन अतिक्रमण स्वखुशीने काढण्याची संधी दिली होती. मात्र कोणीही पुढे आले नाही. अखेरीस बुधवारी सकाळी जेसीबींचा गडगडाट सुरू झाला आणि दुपारी बारा वाजेपर्यंत बसस्टॅन्ड रोडवरील पक्या दुकानांचे अतिक्रमण हटवून टाकले गेले. या कारवाईच्या वेळी काही दुकानदार नाराजी व्यक्त करत होते, परंतु बहुसंख्य रहिवासी मात्र डोळ्यांत अश्रू आणून म्हणत होते, “आज प्रशासनाने खरोखर आमच्या मुलांच्या भविष्यासाठी मोठे पाऊल उचलले आहे.” प्रशासक मंगेश देवरे यांनी स्पष्ट केले की, “शहरातील नागरिकांच्या सुरक्षेपेक्षा महत्त्वाचे दुसरे काहीही नाही. पाणी वाहून जाण्याच्या मार्गात अडथळे निर्माण करणारे आणि नागरिकांच्या जीवितास धोका पोहोचवणारे अतिक्रमण आम्ही अजिबात सहन करणार नाही. बसस्टॅन्ड परिसरातील कारवाई ही सुरुवात आहे, लवकरच शहरातील इतर नाले व गटारींवरील अतिक्रमणही हटवले जाणार आहे.” पाचोरा नगरपालिका प्रशासनाच्या या कठोर कारवाईमुळे नागरिकांच्या चेहऱ्यावर दिलाशााचे भाव उमटले आहेत. काहींनी ही मोहीम ‘जगण्याचा श्वास परत मिळाल्यासारखी’ असल्याची प्रतिक्रिया दिली. एक गृहस्थ म्हणाले, “पावसाच्या पाण्यात आमची घरे बुडत होती, पण आता गटारे मोकळी झाल्यावर निदान सुरक्षिततेची आशा निर्माण झाली आहे.” पुराच्या भीषण घटनेनंतर पाचोरा नगरपालिका प्रशासनाने दाखवलेली ही तत्परता ही केवळ अतिक्रमण हटवण्यापुरती मर्यादित नसून, नागरिकांच्या आयुष्याला सुरक्षित करण्यासाठी उचललेले धाडसी पाऊल आहे. आपत्ती निवारणापासून शहराच्या शाश्वत विकासापर्यंतचा हा प्रवास प्रशासन व नागरिकांच्या एकत्रित प्रयत्नांमुळेच शक्य होईल, याची जाणीव या कारवाईने करून दिली आहे.

जळगाव – भारतीय परंपरेतील सणांमध्ये नवरात्रोत्सव हा सर्वात मोठा, मंगलमय आणि समाजाला एकत्र बांधणारा उत्सव मानला जातो. नऊ दिवसांचा हा उत्सव केवळ धार्मिक विधींनी मर्यादित राहत नाही तर समाजात स्नेह, ऐक्य, संस्कृतीचे जतन आणि शक्तीची उपासना यांचे दर्शन घडवणारा ठरतो. या मातृशक्तीच्या उपासनेतूनच समाजाला प्रेरणा मिळते आणि समाजजीवनाला नवचैतन्य प्राप्त होते. यंदाच्या नवरात्रोत्सवाच्या या मंगलमय काळात जळगाव शहरातील राजकारण, सामाजिक क्षेत्र आणि नागरिकांच्या मनात विश्वास निर्माण केलेले नगरसेवक, आदर्श कार्यकर्ता आणि सर्वांचे लाडके व्यक्तिमत्त्व डॉ. चंद्रशेखर शिवाजीराव पाटील यांचा वाढदिवस साजरा होणार आहे. या वाढदिवसानिमित्त एक भव्य अभिष्टचिंतन सोहळा तसेच भक्तिगीतांचा सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला आहे. हा सोहळा फक्त वाढदिवसाचा कार्यक्रम न राहता नवरात्रोत्सवाच्या उत्सवाशी जोडला गेला आहे. भक्तिगीतांच्या माध्यमातून समाजात अध्यात्मिकतेची भावना जागृत करणे, तर अभिष्टचिंतनाच्या माध्यमातून सामाजिक एकोपा अधिक दृढ करणे हे या सोहळ्याचे वैशिष्ट्य राहणार आहे. डॉ. चंद्रशेखर शिवाजीराव पाटील हे समाजाभिमुख कार्यकर्ते म्हणून जळगावकरांच्या हृदयात स्थान निर्माण करण्यात यशस्वी झाले आहेत. नेहमी हसतमुख राहून सर्वसामान्यांच्या समस्या आपल्या समस्यांसारख्या स्वीकारून त्यांचे निराकरण करणारा नेता म्हणून त्यांची ख्याती आहे. नगरसेवक या पदापेक्षा समाजसेवक म्हणून त्यांची ओळख अधिक ठळकपणे पुढे येते. शहरातील विविध विकासकामांमध्ये त्यांचे योगदान आणि सर्व घटकांशी आपलेपणाने वागण्याची त्यांची शैली यामुळेच जनतेत त्यांच्याबद्दल आत्मीयता आहे. या आत्मीयतेचेच दर्शन त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त होणाऱ्या या अभिष्टचिंतन सोहळ्यात दिसून येणार आहे. आयोजकांच्या माहितीनुसार या कार्यक्रमाचे विशेष आकर्षण म्हणजे खान्देश किंग गृप यांचे थरारक व मनमोहक सादरीकरण. नवरात्रोत्सवाच्या वातावरणात भक्तिगीतांचा हा सोहळा उपस्थितांना अध्यात्मिक आनंद देईलच, शिवाय सांस्कृतिक वारशाचा अभिमानही वृद्धिंगत करेल. भक्तिगीतांच्या या सुरेल मैफलीतून समाजातील सर्व वयोगटांना आनंद मिळणार असून, उपस्थितांसाठी हा अनुभव अविस्मरणीय ठरणार आहे. या सोहळ्यानंतर अभिष्टचिंतन कार्यक्रम आणि स्नेहभोजन आयोजित केले गेले आहे. भोजनाचे हे आयोजन केवळ जेवणापुरते मर्यादित नसून सामाजिक एकोपा, आपलेपणा आणि बंधुभावाचा उत्सव ठरणार आहे. एका छताखाली सर्व नागरिक, सामाजिक कार्यकर्ते, मान्यवर आणि स्नेही एकत्र बसून भोजन करतील, यामुळे आत्मीयतेचे वातावरण अधिक दृढ होईल. या अभिष्टचिंतन सोहळ्याची तारीख २६ सप्टेंबर २०२५ अशी निश्चित करण्यात आली आहे. संध्याकाळी ५ वाजता या सोहळ्यास प्रारंभ होणार असून स्थळ योगा सेंटर व शेतकी शाळेसमोरील मैदान, चंदूअण्णा नगर स्टॉप, खोटे नगर, जळगाव असे ठरविण्यात आले आहे. संभाव्य पावसाचे वातावरण लक्षात घेऊन या मैदानावर होणाऱ्या सोहळ्यासाठी सर्व सोयीसुविधांची उत्तम व्यवस्था करण्यात येणार असल्याचे आयोजकांनी सांगितले. या कार्यक्रमाचे आयोजन डॉ. चंद्रशेखर शिवाजीराव पाटील मित्र परिवार आणि सरस्वती विद्या प्रसारक मंडळ परिवार, सतखेडा यांनी केले आहे. समाजातील विविध घटकांना एकत्र आणून कार्यक्रमाची यशस्वी पूर्तता करण्यासाठी या संस्थांनी विशेष परिश्रम घेतले आहेत. नवरात्रोत्सवाचे मंगल वातावरण, समाजातील सर्व घटकांचा सहभाग आणि अभिष्टचिंतनाची हार्दिकता या सर्वांचा संगम या दिवशी अनुभवायला मिळणार आहे. आयोजकांनी सर्व स्नेही, नागरिक व मान्यवरांना आग्रहपूर्वक आवाहन केले आहे की आपण सहपरिवार या कार्यक्रमास उपस्थित राहावे. कार्यक्रमाची शोभा वाढविण्यासाठी आपली उपस्थिती महत्त्वाची ठरणार असून आपल्या शुभेच्छा आणि आशीर्वाद हेच डॉ. चंद्रशेखर शिवाजीराव पाटील यांच्या कार्यासाठी प्रेरणादायी ठरतील, असेही आयोजकांनी नमूद केले आहे. शहरातील विविध सामाजिक संघटना, महिला मंडळे, युवकांचे गट तसेच नागरिकांनी या कार्यक्रमात उत्स्फूर्त सहभाग नोंदवावा अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे. आधीच नागरिकांमध्ये या कार्यक्रमाबाबत मोठ्या उत्सुकतेचे वातावरण असून, नवरात्रोत्सवाच्या या पार्श्वभूमीवर हा सोहळा एक वेगळे स्थान निर्माण करणार आहे यात शंका नाही. संपर्कासाठी आयोजकांनी ७४९८३०४१३० हा दूरध्वनी क्रमांक उपलब्ध करून दिला आहे. एकूणच, २६ सप्टेंबर २०२५ या दिवशी नगरसेवक डॉ. चंद्रशेखर शिवाजीराव पाटील यांचा वाढदिवस भक्तिगीतांचा कार्यक्रम, अभिष्टचिंतन आणि स्नेहभोजन यांच्याद्वारे एकत्रित साजरा होणार आहे. मातृशक्तीच्या उपासनेचा जागर, समाजातील एकोपा आणि सेवाभाव यांचा संगम घडवणारा हा सोहळा नवरात्रोत्सवाच्या आनंदात भर टाकणारा ठरेल आणि सर्व उपस्थितांच्या मनात अविस्मरणीय ठसा उमटवेल यात शंका नाही.

पाचोरा – नगरपालिका पाचोरा हद्दीतील जय योगेश्वर नगर व अमृत नगर या परिसरातील नागरिकांनी आपल्या भागातील मागील पंधरा वर्षांपासून न सोडविलेल्या मूलभूत समस्या, विशेषतः रस्ते व नाल्यांच्या बांधकामांबाबत तीव्र नाराजी व्यक्त करत अखेर धरणे आंदोलनाचा मार्ग अवलंबला आहे. दिनांक 23 सप्टेंबर 2025 रोजी जय योगेश्वर नगर येथील ओपन प्लेसमध्ये सर्व नागरिकांच्या उपस्थितीत एकदिवसीय धरणे आंदोलन करण्यात आले. या आंदोलनाचे अध्यक्षस्थान चिधुभाऊ बळीराम महाजन यांनी भूषविले. स्थानिक रहिवाशांच्या म्हणण्यानुसार, गेल्या पंधरा वर्षांपासून अनेक वेळा निवेदने देऊनही प्रशासनाने त्यांच्या मागण्यांकडे जाणीवपूर्वक दुर्लक्ष केले आहे. यामुळे नागरिकांच्या मनात असंतोष निर्माण झाला आहे. नागरिकांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले की, पंधरा वर्षांपासून आम्ही या भागात राहत असूनही आजपर्यंत एकही योग्य दर्जाचा पक्का रस्ता किंवा पावसाच्या पाण्याचा निचरा होईल अशा नाल्यांचे बांधकाम झालेले नाही. त्याउलट ज्या भागात घरेच नाहीत, अशा जागी नगरपालिका प्रशासन पक्के रस्ते व अंडरग्राउंड नाल्यांची कामे करीत आहे. त्यामुळे नागरिकांमध्ये अन्याय झाल्याची भावना प्रबळ झाली आहे. धरणे आंदोलनादरम्यान सर्व रहिवाशांनी आपापली मते मांडून आपली व्यथा मोकळेपणाने व्यक्त केली. महिलांनीसुद्धा आंदोलनात मोठ्या संख्येने सहभाग घेतला व आपल्या परिसरातील असुविधांचा अनुभव कथन केला. अनेकांनी सांगितले की, पावसाळ्याच्या दिवसात चिखल व दुर्गंधीयुक्त पाणी रस्त्यावर साचत असल्याने हालअपेष्टा सहन कराव्या लागतात. मुलांना शाळेत जाण्यासाठी अडचणी येतात, वृद्ध व आजारी लोकांना वाहतुकीसाठी मार्गच नसतो. या गंभीर समस्यांकडे प्रशासन पूर्णतः दुर्लक्ष करत आहे, याचा नागरिकांनी निषेध व्यक्त केला. यावेळी अध्यक्षस्थानील चिधु भाऊ बळीराम महाजन यांनी आपल्या भाषणात स्पष्ट इशारा दिला की, आता नागरिकांच्या सहनशीलतेचा अंत झाला आहे. पंधरा वर्षांपासून निवेदन देऊनही न्याय मिळाला नाही, त्यामुळे आंदोलनाशिवाय दुसरा पर्याय उरलेला नाही. त्यांनी सांगितले की, हे आंदोलन केवळ सुरुवात आहे. जर प्रशासनाने अजूनही दखल घेतली नाही तर पुढील टप्प्यात आंदोलन अधिक तीव्र केले जाईल. त्यानुसार येत्या 7 ऑक्टोबर 2025 रोजी नगरपालिका पाचोरा यांच्या दालनात नागरिक पुन्हा एकदिवसीय धरणे आंदोलन करणार आहेत. त्यानंतर 31 ऑक्टोबर 2025 रोजी जिल्हाधिकारी कार्यालय, जळगाव येथे देखील आपल्या व्यथा मांडण्यासाठी मोठ्या संख्येने नागरिक एकत्र येऊन धरणे आंदोलन करतील. नागरिकांच्या या ठाम भूमिकेमुळे नगरपालिका प्रशासनावर प्रचंड दबाव निर्माण झाला आहे. पंधरा वर्षांपासून प्रलंबित असलेल्या समस्या अजूनही न सुटल्यास जनतेचा रोष अधिक वाढणार हे निश्चित आहे. या आंदोलनातून परिसरातील रहिवाशांनी दाखवून दिले की, आपल्या हक्कांसाठी संघर्ष करणे भागच आहे. नगरपालिका प्रशासनाने योग्य वेळी ठोस पावले उचलली नाहीत, तर या प्रश्नाचे स्वरूप केवळ एका भागापुरते मर्यादित न राहता संपूर्ण शहरातील इतर नागरिकांसाठीही प्रेरणादायी ठरेल आणि व्यापक आंदोलनाचा चेहरा धारण करू शकते. जय योगेश्वर नगर व अमृत नगर परिसरातील या आंदोलनात सर्व रहिवासी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. शेवटी चिधु भाऊ महाजन यांनी सर्वांना आवाहन केले की, आपल्या भागाच्या न्यायासाठी आपण सर्वांनी एकदिलाने लढा द्यावा लागेल आणि ही लढाई प्रशासनाकडून हक्क मिळवून घेईपर्यंत थांबविली जाणार नाही.